آثار نوشتاری و اجرایی فاطمیهبزرگسالفاطمیهمتن سخنرانی و مقاله فاطمیهمتنیمخاطبیننوجواننوع محتوا

اسرار فدک – سخنرانی فاطمیه

اسرار فدک (فدک، کجا و چگونه؟)

در سلسله مطالب اسرار فدک در مورد فدک حضرت زهرا سلام الله علیها به بررسی موضوعات زیر می پردازیم: فدک، کجا و چگونه؟، چگونگی تقدیم فدک به حضرت زهرا سلام الله علیها، اقدام غاصبین برای غصب آن، اقدامات امیرالمومنین علیه السلام و حضرت زهرا سلام الله علیها، اقدامات عجیب غاصبین پس از غصب فدک، ترسیم و تحلیل از خطابه ی فدکیه حضرت صدیقه طاهره سلام الله علیها در مسجد پیامبر صلی الله علیه و آله

منبع مطالب، کتاب اسرار فدک تالیف آقایان محمدباقر انصاری و حسین رجایی از نشر دلیل ما می باشد.

اسرار فدک شماره 1 – غصب فدک

نخستین سؤالی که مسئله‌ی «فدک» در ذهن ها ایجاد می کند آن است که چرا «غصب فدک» در میان غصب هایی که از حقوق اهل بیت علیهم السلام شده شاخص است و اهمیت آن در کدام نقطه نهفته است؟ چرا امیرالمؤمنین و حضرت زهرا علیهما السلام این اندازه بر سر آن پافشاری کردند؟ چرا ائمه می معصومین علیهم السلام در فرصتهای مناسب آن را نزد مردم مطرح می کردند و نام آن را زنده نگاه می داشتند؟

برای بدست آوردن علت یا علل اصلی مسئله، مطالعه ی کامل و تحلیل همه جانبه ی تاریخ فدک از ابتدای فتح آن سرزمین تا پایان اقدامات غاصبین و نیز اقدامات امیر المؤمنین و حضرت زهرا علیهما السلام در مقابل آنان، بهترین راهگشا است و عمق فاجعه و ریشه های اصلی آن را روشن می کند.


اسرار فدک شماره 2 – فتح خیبر

«فدک» سرزمینی آباد در سراشیبی خیبر با چشمه ای پر آب و منطقه ی وسیع کشاورزی و قلعه ای مهم بود و نخلستان هایش از خیبر بیشتر بود. ساکنان آن عده ای از یهود بودند که با اهل خیبر در ارتباط بودند و رئیس آنان در روز فتح آنجا مردی بنام یوشع بن نون بود.

نام این سرزمین هم به اسم «فدک بن هام» اول کسی است که در آنجا سکونت یافته است. (این باغها در شمال مدینه واقع شده بود و هم اکنون نیز باقی است و فاصله ی آن تا مدینه حدود ۱۰۰ کیلومتر است)

معجم البلدان: ج ۴ ص ۲۳۸.

پس از فتح خیبر در سال هفتم هجرت و حدود چهار سال قبل از رحلت پیامبر صلی الله علیه و آله جبرئیل نازل شد و از جانب خداوند دستور فتح فدک را آورد. در این فرمان تصریح شده بود که این اقدام می بایست توسط شخص پیامبر صلی الله علیه و آله و امیرالمؤمنین علیه السلام انجام شود، و مسلمانان در آن شرکت نکنند.

بحار الانوار: ج ۲۱ ص22  ج ۲۹ ص ۱۱۰، ۱۱۴، ۳۴۸.


اسرار فدک شماره 3 – ملک شخصی پیامبر صلی الله علیه و آله

یهودیان فدک از پیامبر صلی الله علیه و آله درخواست کردند خودشان را آزاد کند و اموال را به تناسب نصف با آنان مصالحه کند. حضرت این پیشنهاد را قبول کرد و امیر المؤمنین علیه السلام را فرستاد و با ضمانت حفظ خونشان با آنان مصالحه کرد و قرار بر این شد که «هر کس از اهل فدک مسلمان شود خمس اموال او را بگیرند و هر کس بر دین خود باقی بماند همه ی اموالش را بگیرند».

این قرارداد بین پیامبر صلی الله علیه و آله و یهود فدک به امضاء درآمد و به دست آنان داده شد تا بعنوان همیشه می تاریخ بدان عمل شود. این درباره ی جان و اموال شخصی آنان بود، و سرزمین فدک بعنوان ملک شخصی پیامبر صلی الله علیه و آله درآمد و قرار شد سالیانه یکصد و بیست هزار دینار (سکه ی) طلا بعنوان در آمد فدک ارسال نمایند.


اسرار فدک شماره 4 – حکم صریح قرآن

ملک شخصی پیامبر صلی الله علیه و آله شدن فدک بر اساس حکم صریح قرآن است، زیرا این سرزمین بدون لشکر کشی مسلمانان و بدون کوچکترین دخالت آنان فتح شد.

خداوند در قرآن سوره حشر آیه 6 می فرماید: ومَا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَىٰ رَسُولِهِ مِنْهُمْ فَمَا أَوْجَفْتُمْ عَلَیهِ مِنْ خَیلٍ وَلَا رِكَابٍ وَلَٰكِنَّ اللَّهَ یسَلِّطُ رُسُلَهُ عَلَىٰ مَنْ یشَاءُ ۚ وَاللَّهُ عَلَىٰ كُلِّ شَیءٍ قَدِیرٌ.

و آنچه را خدا از آنان به رسم غنیمت عاید پیامبر خود گردانید، اسب یا شترى بر آن نتاختید، ولى خدا فرستادگانش را بر هر كه بخواهد چیره مى‌گرداند، و خدا بر هر كارى تواناست.

طبق این آیات صریح قرآن سرزمین هایی که بدون لشکر کشی مسلمانان فتح شود، حتی اگر اهل آنجا خودشان بعنوان تسلیم نزد پیامبر صلی الله علیه و آله بیایند، این مناطق و غنائم و اسرای آن ملک خاص حضرت است، و مسلمانان هیچ حقی در آن نخواهند داشت و حضرت بعنوان اموال شخصی خود هر تصمیمی بخواهد می تواند درباره ی آنها بگیرد.

لذا سرزمین فدک بصورت یکپارچه از آن پیامبر صلی الله علیه و آله شد که می بایست مردم فدک در آن کار می کردند و در آمد آن را به حضرت تسلیم می نمودند و فقط اجرت دریافت می کردند.


اسرار فدک شماره 5 – حق خویشان را به آنان بده

پس از فتح فدک، آیه ی 26 سوره اسراء «وَ آتِ ذَا الْقُرْبى حَقَّهُ» نازل شد، یعنی «حق خویشان را به آنان بده». پیامبر صلی الله علیه و آله از جبرئیل پرسید: منظور چه کسانی هستند و این حق کدام است؟ جبرئیل از طرف خداوند عرضه داشت: «فدک را به فاطمه عطا کن».

پیامبر صلی الله علیه و آله حضرت زهرا علیها السلام را فراخواند و فرمود: خداوند فدک را برای پدرت فتح کرد، و چون لشکر اسلام آنجا را فتح نکرده اند مخصوص من است و تعلقی به مسلمانان ندارد و هر تصمیمی بخواهم درباره ی آن می گیرم.

دستور خداوند نیز بر عطای آن به تو نازل شده است. از سوی دیگر مهریه مادرت خدیجه بر عهده‌ی پدرت مانده است، و پدرت در قبال مهریه مادرت و با دستور خداوند فدک را به تو عطا می کند. آنرا برای خود و فرزندانت بردار و مالک آن باش.

حضرت زهرا علیها السلام عرض کرد: تا شما زنده هستید من نمی خواهم تصرفی در آن داشته باشم. شما بر جان و مال من صاحب اختیار هستید. پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: ترس آن دارم که تصرف نکردن تو در زمان حیاتم را بهانه ای قرار دهند و بعد از من آن را از تو منع کنند. عرض کرد: آنگونه که صلاح می دانید عمل کنید.


اسرار فدک شماره 6 – سند فدک 

پیامبر صلی الله علیه و آله ورقه ای خواست و امیر المؤمنین علیه السلام را فراخواند و فرمود: «سند فدک را بعنوان بخشوده و اعطایی پیامبر بنویس و ثبت کن».

امیر المؤمنین علیه السلام آنرا نوشت، و خود حضرت با ام ایمن بر آن شهادت دادند. پیامبر صلی الله علیه و آله در آنجا فرمود: «ام ایمن زنی از اهل بهشت است». حضرت زهرا علیها السلام این نوشته را تحویل گرفت، و هنگام غصب فدک آنرا عین نزد ابوبكر آورد و بعنوان مدرک ارائه فرمود.

بحار الانوار، ج21، ص23

سپس پیامبر صلی الله علیه و آله مردم را در منزل حضرت زهرا علیها السلام جمع نمودند و به آنان خبر دادند که فدک از آن فاطمه علیها السلام است، و در همانجا از درآمد آن بعنوان اعطایی فاطمه علیها السلام بین مردم تقسیم کردند، و بدین صورت تصرف مالکانه‌ی فاطمه علیها السلام در فدک را به آنان نشان دادند.


اسرار فدک شماره 7 – فقرا مصرف کنندگان فدک

حضرت زهرا علیها السلام در سرزمین فدک نماینده ای قرار داد و کارمندانی را تحت فرمانش سپرد، که پس از محاسبات لازم و پرداخت مخارج، خالص سود سالیانه را خدمت حضرت زهرا علیها السلام تقدیم می نمود. درآمد فدک را سالیانه از هفتاد هزار سکه می طلا تا صد و بیست هزار سکه نوشته اند.

بحار الانوار: ج ۲۹ ص ۱۱۸.

حضرت زهرا سلام الله علیها هر ساله حضرت به اندازه ی قوت خود بر می داشتند و بقیه را بین فقرا تقسیم می کردند و تا هنگام رحلت پیامبر صلی الله علیه و آله این شیوه ادامه داشت و چشمان بسیاری از نیازمندان منتظر سر رسیدن در آمد فدک بود تا از بخشش فاطمه علیها السلام زندگی خود را سامانی بخشند.

بحار الانوار، ج ۲۹ ص ۱۲۳ ح ۲۵


اسرار فدک شماره 8 – غصب فدک

ده روز پس از رحلت پیامبر صلی الله علید و آله مأموران ابوبکر به دستور خاص او به فدک رفتند و نماینده ی حضرت زهرا علیها السلام را از آنجا اخراج کردند و ملک آن را غصب نمودند و در آمد آن را بطور کامل برای مخارج حکومت غاصبانه ی خود صرف کردند، و کوچکترین توجهی به سابقه ی مفصل امر الهی و عمل پیامبر صلی الله علیه و آله در مورد فدک و سندی که تنظیم شده بود و شاهدانی که گواهی دادند و آنچه پیامبر صلی الله علیه و آله در حضور مردم فرموده بود نکردند.

شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید : ج ۱۶ ص ۲۶۳.

این تصویری بود از مراحل فتح فدک و اخراج آن از دست یهودیان، و انتقال آن به پیامبر صلی الله علیه و آله و اعطای فدک توسط آنحضرت به فاطمه علیها السلام و آنچه طی چهار سال مالکیت و تصرف حضرت زهرا علیها السلام به عنوان دوران شیرین فدک طی شد تا آنگاه که دوران غصب آن فرا رسید و شیرینی گذشته را به کام فاطمه علیها السلام و شیعیانش تلخ کردند.


اسرار فدک شماره 9 – اقدامات امیرالمؤمنین و حضرت زهرا سلام الله علیهما، در مقابله با غصب فدک

دشمن فاطمه علیها السلام غصب فدک را بسیار سهل انگاشت و به راحتی در مورد آن اقدام نمود و با اشاره ای نماینده ی حضرت زهرا علیها السلام را از آنجا اخراج کرد. پس از مسئله غصب خلافت، تصرف فدک کار کوچکی به نظر می آمد و هرگز احتمال نمی رفت أمیر المؤمنین و حضرت زهرا علیهما السلام این چنین در مقابل آن بایستند و مقاومت نشان دهند.

نتایج غصب فدک

این طرز تفکر از سوی دشمن باعث شد تا در مقابل حوادت بعدی که یکی پس از دیگری در اثر غصب فدک پیش آمد کاملا غافلگیر شوند و پس از هر اقدامی باری از پشیمانی بدوش بکشند و آرزو کنند که ای کاش هرگز به چنین کاری دست نمی زدند و اصلا با فدک کاری نداشتند. اما کار از کار گذشته بود و ظالم کاملا در پنجه مظلوم قرار گرفته بود، و اینجاست که باید آگاهی نسلها را از این فرصت بدست آورد…


اسرار فدک شماره 10 – از غصب فدک تا ریشه های اعتقادی آن

غصب سرزمینی بنام فدک از یک مسئله ی حقوقی به یک مسئله ی اعتقادی تبدیل شد که امیرالمؤمنین و حضرت زهرا علیهما السلام در آن به بیدار کردن مردم پرداختند و بسیاری از آنچه باید در روزهای غصب خلافت می فرمودند در سایه ی غصب فدک بیان کردند.

فرصت ها چنان یکی پس از دیگری سر می رسید که دشمن غفلت زده کاملا خود را گم کرده بود و دست به کارهای ناشیانه ای می زد و هر بار یک پرده از باطل خود را بروز می داد.

ضربه های امیر المؤمنین و حضرت زهرا علیهما السلام هم کاری بود و هر بار که بر سر آنان فرود می آمد دیگر نمی توانستند از جای خویش برخیزند.

فدک میدان جنگ تمام عیار

در یک کلمه می توان گفت: میدان پیکاری تشکیل شده بود که هر دو سوی جبهه هر سلاحی داشتند به میدان آورده بودند و یک جنگ تمام عیار در گرفتند بود که آتش آنرا خود غاصبین برافروختند. نتیجه ی این جنگ بیداری نسلهای حاضر و آینده و اتمام حجت کامل عیار درباره ی اهل بیت علیهم السلام بود.


اسرار فدک شماره 11 – آماری از اقدامات امیر المومنین و حضرت زهرا علیهماسلام

اکنون اقدامات امیر المؤمنین و حضرت زهرا علیهما السلام را به ترتیب وقوع آنها ذکر می کنیم:

  1. پاسخ امیر المؤمنین علیه السلام به ابوبکر و عمر درباره ی فدک
  2. ارائه می سند پیامبر صلی الله علیه و آله در مورد فدک توسط حضرت زهرا علیها السلام
  3. احتجاج مفصل حضرت زهرا علیها السلام در مجلس خاص ابوبکر و عمر
  4. یاری طلبی فاطمه علیهاالسلام و اهل بیتش بر در خانه مهاجر و انصار
  5. احتجاج خصوصی حضرت زهرا علیها السلام بر ابوبکر و نوشتن سند فدک و پاره کردن آن توسط عمر
  6. احتجاج مفصل امیر المؤمنین علیه السلام با ابوبکر و عمر در مسجد
  7. خطا به مفصل حضرت زهرا علیها السلام در مسجد
  8. نامه ی امیر المؤمنین علیه السلام به ابوبکر درباره ی غصب فدک.
  9. آخرین سخنان حضرت زهرا علیها السلام در رابطه با غصب فدک .

بحار الانوار، ج21، ص23


اسرار فدک شماره 12 – پاسخ امیرالمؤمنین علیه السلام به ابوبکر و عمر در مورد فدک

پس از رحلت پیامبر صلی الله علیه و آله ابوبکر و عمر نزد امیر المؤمنین علیه السلام آمدند و گفتند: درباره ی آنچه از پیامبر باقی مانده چه می گوئی؟ فرمود: ما از همه ی مردم به پیامبر صلی الله علیه و آله سزاوارتریم.

عمر گفت: حتی نسبت به اموالی که در خیبر است؟ فرمود: حتی اموالی که در خیبر است. عمر پرسید: حتی نسبت به اموالی که در فدک است؟ فرمود: حتی اموالی که در فدک است. عمر گفت: مگر به قیمت جدا کردن گردنهای ما با اره باشد، که هرگز چنین چیزی نخواهد شد !!!

مجمع الزوائد: ج ۹ ص ۳۹.


اسرار فدک شماره 13 – ارائه ی سند فدک توسط حضرت زهرا سلام الله علیها

از اولین برخورد غاصبین درباره ی فدک مشخص شد که نقشه های شومی در سر دارند. به همین جهت، عمر به حضرت زهرا علیها السلام گفت: آن نوشته ای که می گفتی پدرت پیامبر درباره ی فدک برایت نوشند بیاور.

پس از غصب فدک، این اولین اقدامی بود که حضرت زهرا علیها السلام انجام داد و سند فدک را آورد و به ابوبکر نشان داد و فرمود: این نوشته می پیامبر صلی الله علیه و آله برای من و فرزندانم است.

این سند هنگام بخشیدن آن از سوی پیامبر صلی الله علیه و آله به فاطمه علیها السلام به امر آن حضرت و به دستخط امیرالمؤمنین علیه السلام و به شهادت آن حضرت و ام ایمن تنظیم شده بود و متن آن به عنوان «اعطائی پیامبر صلی الله علیه و آله به دخترش فاطمه علیها السلام» بود.

بحار الانوار، ج21، ص23


اسرار فدک شماره 14 – حکومت زور و بی قانونی در مورد فدک

از آنجا که سند و مدرک را در تمام جهان برای روز اختلاف می نویسند، جا داشت ارائه ی این سند مسئله را فیصله دهد و معلوم کند که اصلا مسئله ی ارث در کار نیست تا نوبت به حدیث جعلی «النبی لا یورث» برسد.

این بخشوده ی پدری به دخترش در زمان حیات اوست و چندین سال تصرفات مالکانه بر آن انجام گرفتند است. ولی چون بنابر زور بود کوچکترین اعتنایی به سند تنظیم شده به امر پیامبر صلی الله علیه و آله نکردند.

ابوبکر و عمر که بعنوان قدرت حاکم عمل می کردند نه تنها اعتنایی به سند نکردند و سخن باطل خود مبنی بر ارث بودن فدک به ضمیمه ی «النبی لا یورث» را بار دیگر مطرح کردند، بلکه اهانتی عظیم به ساحت قدس پیامبر صلی الله علیه و آله روا داشتند.

عمر نوشته ی پیامبر صلی الله علیه و آله را از حضرت زهرا علیها السلام گرفت و پیش چشم عموم مردم آب دهان بر آن انداخت و آنرا پاره پاره کرد، علنا مخالفت خود را با امر پیامبر صلی الله علیه و آله اعلام نمود.

اکنون که معلوم شد بنابر پذیرفتن سخن حق نیست و آنچه انجام شده و می شود پشتوانه ای جز قهر و غلبه و زورگوئی ندارد، نوبت آن بود که حضرت زهرا علیها السلام مراحل احتجاج خود را طی کند تا قدرت حاکم کار خود را حق جلوه ندهد، چرا که اگر چنین می شد باید می گفتیم: «فاطمه علیها السلام فدک را بنا حق در تصرف داشت»

و این را دشمن غاصب خوب می فهمید، لذا مبارزه ی اصلی بر سر عصمت و پاکی ساحت مقدس فاطمه علیها السلام و اثبات لکه ی غصب بر پیشانی به چنگ آورندگان فدک آغاز شد و نتایج پر ثمر خود را داد.


اسرار فدک شماره 15 – احتجاج مفصل حضرت زهرا در مجلس ابوبکر و عمر

مراحل احتجاج درباره ی فدک که با هدف اثبات اصل حق انجام شد اگر چه فدک را باز نگرداند بصورت بسیار حساب شده ای صورت گرفت که دشمن نتواند بی خبر از معرکه بگریزد و نقاط ابهام باقی گذارد.

حضرت زهرا علیها السلام به امر امیرالمؤمنین علیه السلام به مجلسی که ابوبکر و عمر به همراه عده ای بطور خصوصی در آن بودند آمد و رسما اعتراض خود را آغاز کرد، و در سخنان مفصلی که صورت مخاصمه و محاکمه داشت دلائل خود را برای اثبات حقانیت خود در تصرف فدک و غاصب بودن خصم بیان فرمود، که در شماره های بعد صورت آن مجلس عینا ذکر می شود.


اسرار فدک شماره 16 – شاهد در ملک مورد تصرف باطل است

حضرت زهرا علیها السلام فرمود: آیا در زمان حیات پیامبر صلی الله علیه و آله فدک تحت تصرف من نبود و من محصول آنرا مصرف نمی کردم؟ گفت: آری. فرمود: پس چرا درباره می چیزی که در دست من است از من شاهد می خواهی؟ ابوبکر گفت: چون غنیمت مسلمانان است، اگر دلیل نیاوری امضا نخواهم کرد!!!!

حضرت در حالیکه مردم هم می شنیدند فرمود: آیا می خواهید دستور و کار پیامبر صلی الله علیه و آله را رد کنید و درباره ی ما حکمی کنید که درباره ی سایر مسلمانان نمی کنید؟ ای حاضرین بشنوید که مرتکب چه عملی می شوند؟ ای ابوبکر و عمر، اگر من أموال مسلمانان را که در دستشان و تحت تصرفشان است ادعا کنم از من دلیل می خواهید یا از مسلمانان؟

عمر با حال غضب گفت: این غنیمت مسلمانان و زمین آنان است که در دست فاطمه است و محصول آنرا مصرف می کند. اگر بر ادعای خود دلیل آورد که پیامبر از بین مسلمانان فدک را فقط به او بخشیده است – در حالیکه غنیمت و حق مسلمانان بوده!! – در این باره نظر خواهیم داد.


دسترسی سریع و آسان به راهکار و محتوا برای مناسبت‌های نیمه شعبان، غدیر، محرم و فاطمیه
برای مطالعه و مشاهده مطالب خدمتگزاران میتوانید به فهرست مطالب در زیر مراجعه نمایید.

فهرست مطالب محرم فهرست مطالب فاطمیه فهرست مطالب نیمه‌شعبان فهرست مطالب غدیر کتابخانه خدمتگزاران

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا