دوره آموزشی ۲۶ – شناخت اسماء حضرت زهرا سلام الله علیها (جلسه دوم)

فایل کامل صوت کارگاه :

 

بسم الله الرحمن الرحیم

الحَمدُلِلهِ رَبِّ العالَمین و صَلّی اللهُ عَلی سَیِّدَنا مُحَمّدٍ وَ آلِهِ الطّاهِرین لا سیَّما علی مَولانا بَقیَّه اللهِ فی الاَرَضین وَ اللَّعنُ الدّائم علی اَعدائِهِم اَجمَعین.

اللّهمَّ صَلِّ علی الصِّدیقَهِ فاطمه الزهراء الزّکیه حَبیبِهِ نبیِّک وَ اُمِّ اَحِبّائِکَ و اصفیائِک التی انتَجَبتَها و فَضَلتَها و اَختَرتها علی نساء العالَمین.
***

بررسی نام مبارک فاطمه

با عرض سلام؛ با دومین جلسه از سلسله مباحث شناخت اسماء حضرت صدیقه طاهره (سلام الله علیها) در خدمتتان هستم. در جلسه گذشته گفته شد که شناخت آن حضرت شرط تکامل نبوت انبیاست و در نگاهی کلی تر برای رسیدن انسان به کمال که همان معرفت الله و بندگی صحیح اوست؛ هم موضوع و هم طریق شناخت حضرت صدیقه طاهره (سلام الله علیها) است. تا او را نشناسیم راهی برای دستیابی به معرفت خدا پیدا نمی‏کنیم و در نگاهی دقیق تر شناخت او از آن رو که اسم الله است و آیه‏ی عظمای خداست، راهی برای دستیابی به معرفت الله است.

امام صادق علیه السلام به نقل شیخ صدوق رحمه الله علیه در علل الشرایع جلد یک صفحه ۱۷۸ فرموده بودند: لِفاطِمَهَ تِسعَهُ اَسماءٍ عِندَ الله (عَزَّوَجَل). برای فاطمه (سلام الله علیها) در

نزدخدا ۹ اسم است. در این جلسه در ادامه‏ی جلسه پیشین نام مبارک “فاطمه” را بررسی خواهیم کرد.

روایتی است که از وجود مقدس رسول مکرم اسلام صلی الله علیه و آله به نقل جابربن عبدالله انصاری روایت شده است، این روایت را مرحوم صالح بن عبدالوهاب بن عَرَندَس معروف به ابن عرندس حلی ؛ ایشان کتابی دارد به نام “کشف اللئالی” یعنی کشف لولوء ها و گوهرهای ارزشمند. در این کتاب این روایت نقل شده ، روایت به لحاظ مضمون بسیار رفیع است. خداوند متعال به پیامبر مکرم اسلام صلی الله علیه و آله می‏فرماید: یا اَحمَد! لَولاک لَما خَلَقتَ الاَفلاک وَ لَولا عَلی لَما خَلَقتُکَ وَ لَو فاطِمه لَما خَلَقتُکُما. ای رسول ما! اگر تو نبودی من افلاک را خلق نمی‏کردم و اگر علی نبود شما را خلق نمی‏کردم و اگر فاطمه نبود نه شما و نه علی بن ابیطالب(علیه السلام) هیچ کدام را خلق نمی‏کردم.

 این روایت در نگاه ابتدایی، بدون هیچ تاملی از عظمت و رفعت مقام حضرت صدیقه طاهره (سلام الله علیها) به ما خبر می‏دهد. اما با کنکاش بیشتر به نکاتی دقیق و ظریف می‏رسیم و هم ما را از یک سوء برداشت در امان نگه می‏دارد. 

ممکن است برخی گمان کنند این روایت درصدد تبیین شرافت و افضلیت حضرت زهرا بر امیرالمؤمنین و شرافت و افضلیت حضرت امیرالمومنین بر رسول مکرم اسلام است . این تصور ، تصور نادرستی هست .روایت نمی خواهد بفرماید که چه کسی افضل است ! روایت به یک نکته بسیار دقیق و عمیق اشاره دارد ، اهل بیت (علیهم السلام )راه رسیدن به خدا و دستیابی به معرفت الله هستند ، و از سوی دیگر خود موضوع معرفت الله هستند ، به این معنا که آیه الله العظمی هستند و ما با آن آیه می توانیم به ذو الایه که خدا باشد،دست پیدا کنیم .خوب با توجه به این معلوم می شود که اگر رسول مکرم اسلام که خود مبین توحید و آیه خداوند متعال است نباشد ، هدف خلقت که عبودیت اوست از بین می رود و محقق نمی شود . قرآن کریم در سوره مبارکه ذاریات آیه ۵۶ تصریح می فرماید که : » و ما خلقت الجن و الانس الا لیعبدون « من جن و انس را نیافریدم مگر برای اینکه عبات مرا بکنند . خوب اگر قرار باشد هدف مختل بشود بنا براین خلقت عبث و بیهوده خواهد شد . بنا بر این روشن است که اگر رسول مکرم اسلام نباشد ، خداوند متعال آفرینش را خلق نخواهد کرد .اگر قرار باشد عبادت خدا تعطیل بشود و اسباب هدایت و دستیابی مردم به خداشناسی به منعم شناسی تعطیل بشود ، و این اسباب در اختیار مردم قرار نگیرد ،
چه شود ؟

اما عبارت دومش « لو لا علی لما خلقتک »این چرا ؟ چرا اگر علی بن ابیطالب(علیه السلام) نباشد ، خدا پیامبر را خلق نمی کند ؟ دلیلش این است که آن چیزی که هدایت رسول مکرم اسلام را استمرار می دهد ، امیرالمؤمنین است . با تدبر در آیه مبارکه ۶۷ سوره مائده که می فرماید : « یا ایها الرسول بلغ ما انزل الیک من ربک و ان لم تفعل فما بلغت رسالته والله یعصمک من الناس» این آیه در غدیر نازل شده ، شیعه و سنی گواهی داده اند . می فرماید : ای رسول ما برسان آنچه که بر تو نازل شده است ، تفاسیر شیعه و سنی نوشته اند ، آنچه نازل شده بود بر پیغمبر ولایت علی بن ابیطالب(علیه السلام) و امام وخلافت او بعد از پیغمبر بود .» و ان لم تفعل « اگر نرسانی ، اگر به مردم نگویی که علی بن ابیطالب(علیه السلام) خلیفه بعد از توست » ما بلغت رسالته « رسالت الهی را انجام نداده ای ! یعنی ۲۳ سال زحمتی که کشیده ای ، هیچ ، همه ناپدید ، محو و بی اثر خواهد بود ، چرا ؟
آیا خدا ، نعوذ بالله می خواهد تحکم کند ، بگوید زحمت کشیدی ولی من می خواهم زحماتت را همه را به اجبار به زور همه را نادیده بگیرم ؟! نه این طور نیست .بلکه آیه شریفه می خواهد به ما نکته ای را گوشزد بکند و آناینکه اگر علی بن ابیطالب(علیه السلام) را معرفی نکنی تمام زحمات تو به سرانجام نخواهد رسید و کان لم یکن خواهد بود . انگار که هیچ کار نکرده ای .بگذارید مثال بزنم . شما   یک زمین ویران را در اختیار می گیرید و روی این زمین کار می کنید ، آبیاری ، بذر ،
نهال ، تمام خدمات و کارهایی که برای آبادانی و سر سبز کردن این بستان لازم است شما انجام می دهید ، با زحمات طولانی و جان فرسای شما این زمین یک گلستان می شود ، بسیار پر ثمر ، سرسبز ، شاداب .

ولی اگر قرار باشد شما برای بعد از خودتان کسی را بر این باغ نگمارید ، این باغ بزودی بعد از شما به خزان و زردی می گراید ، درست است !اگر پیامبرمکرم اسلام (صلوات الله علیه وآله )قرارباشد این باغ سرسبزاسلام را رها کند انگار هیچ کار انجام نداده است و به هدف نرسیده است زحمات ایشان به سرمنزل مقصود منتهی نشده است لذا قرآن می فرماید:”ان لم تفعل فما بلغت رسالته“اگر نرسانی رسالت الهی را به سرانجام نرسانده ای.دراین روایت شریف هم همین را خداوند متعال می فرماید؛”لولا علی لماخلقتک.”چون اگر حضرت علی  علیه السلام نباشد هدایتی که توآورده ای به سرانجام نمی رسد واگر هدایتی که توآورده ای به سرانجام نرسد باز هدف خلقت ناتمام می ماند بنابراین آنچه باید به دست می آمد به دست نمی آید لذا اگر قرار باشد حضرت علی علیه السلام نباشد پیامبری را هم نمی آفرینم چراکه خلقت پیامبراکرم (صلوات الله علیه وآله )مقدمه بود برای هدایت خلق به سوی معرفت الله و بندگی خداوند، این هدف بدون حضرت (علی علیه السلام) محقق نمی شود؛ عبارت سوم “لولافاطمه لما خلقتکما“اگر حضرت زهرا (سلام الله علیها) نبود شما دو را خلق نمی کردم.

نکته ای که دراین عبارت نهفته است و لطافت دارد این است که خداوند متعال اراده فرموده است که اهل بیت (علیهم السلام )را از وجود مقدس حضرت حسن مجتبی علیه السلام ،برادربزرگوارشان حضرت سیدالشهدا تا وجودمقدس امام زمان (علیهم السلام )همه ی این ها را از نسل با برکت حضرت صدیقه ی طاهره (سلام الله علیها) خلق کند و این بزرگوارانند که استمرار هدایت پدرشان امیرالمومنین علیه السلام و جدشان رسول مکرم اسلام (صلوات الله علیه وآله )را به دوش می کشند،اگر این ها نباشند هدایت الهی ناتمام می ماند چرا که باید در هر زمانی حجت الهی باشد؛ حضرت امیرعلیه السلام به کمیل فرمودند:”خداوند متعال در هر زمانی حجتی بر خلق قرار داده  است اما ظاهرامشهورا اوخائفا مغمورا،یا ظاهراست یا غایب است اما حتما هست،زمین بدون حجت اگر بماند لساخت الارض باهلها،اهل آن  را درکام خود فرو می برد.”

حضرت صدیقه ی طاهره (سلام الله علیها) نقش محوری دارد چون اگر آن حضرت نباشد نسل امامت امتدادپیدا نمی کند و اگر نسل امامت امتداد پیدا نکند هدایت امیرالمومنین علیه السلام و رسول  مکرم (صلوات الله علیه وآله )استمرار نمی یابد و اگر این هدایت استمرار پیدا نکند هدف خلقت محقق نمی شود و اگر هدف خلقت محقق نشود خلقت عبث می گردد وخداوند حکیم کار عبث نمی کند، بنابراین نقش حضرت صدیقه ی طاهره (سلام الله علیها) این است که ایشان حلقه ی ارتباط بین رسالت و امامت هستند، اگر آن حضرت باشد رسالت الهی از طریق امامت اهل بیت ((علیهم السلام ))ادامه پیدا می کند،لذا اگر قرار باشد حضرت صدیقه ی طاهره (سلام الله علیها) در این منظومه ی هدایتگری قرار نگیرند همه چیز ماقبل ایشان ناقص و ابتر می ماند فلذا می فرماید:”لولا فاطمه لما خلقتکمایکی از مدعیان روشنفکری که به حقیقت تاریک فکراست در دانشگاهی درآمریکا همین روایت را با فهم ناقص خودش  به سخره می گرفت و مدعی بود مگر می شود حضرت زهرا (سلام الله علیها) افضل از پیامبراکرم و امیرالمومنین (علیهم السلام )باشد؟پاسخش روشن است اصلا این روایت درمقام بیان افضلیت نیست بلکه در مقام بیان جایگاه کلیدی حضرت زهرا (سلام الله علیها) می باشد حضرت چنین نقشی دارند، چنین واسطه‌گری دارند؛ اگر بخواهم تشبیه کنم، شما ممکن است که در یک سیستم بسیار پیچیده،اگر سیستم مکانیکی‌ است، اگر سیستم الکترونیکی است، یک محور را حذف بکنید و تمام آن سیستم مختل شود، این نشان دهنده‌ی نقش اساسی و کاربردی آن قطعه است، نشان دهنده‌ی افضلیت آن قطعه بر دیگر قطعات نیست.

اصلاً ما در مقام بیان فضیلت حضرت زهرا (سلام الله علیها) بر امیرالمؤمنین (علیه السلام) یا پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) در این روایت نیستیم، بلکه می‌خواهیم نشان دهیم که حضرت از یک جایگاه حساس و کلیدی برخوردارند که وجود آن حضرت، استمرار هدایت است و هدایت وابسته و منوط به شخصیت اوست. اگر او حذف بشود، هدایت مختل می‌شود. که این روایت به خوبی این را می‌رساند. با این مقدمات به سراغ اصل مطلب می‌رویم و آن این که حضرت فاطمه زهرا (سلام الله علیها) یکی از اسماء مبارکشان فاطمه است و تفسیر این نام از جایگاه معرفتی بالایی برخوردار است. وقتی آن حضرت را بشناسیم و نام‌های آن حضرت که هر یک از این نام‌ها با مسمّا است، بیش‌تر با ‌آن‌ها آشنا بشویم، معرفت ما نسبت به وجود مقدس آن حضرت بیش‌تر می‌شود ومحبتمان فزونی پیدا می‌کند. عرض شد که فاطمه به معنای بریده‌شده است. عرب وقتی می‌گوید فَطَمَ الصَّبی؛ یعنی کودک را از شیر گرفتند و جدا کردند.

بریده‌شده، جدا شده، کنده شده. ؛ متعلق این بریده‌شدن و جدا شدن در روایات مختلف، موارد مختلفی بیان شده‌است. در یکی از روایات که عرض کردم، متعلق این جدایی و فاصله، معرفت آن حضرت معرفی شده‌است. حضرت فرموند که إنَّما سُمّیت فاطمه، فاطمه لأنَّ الخَلقَ فُطِموا عَن مَعرفَتها. حضرت زهرا (سلام الله علیها)، فاطمه نامیده‌شدند، چون خلق از معرفت آن حضرت جدا شده‌‌اند.کُنه معرفت یعنی آن حاقّ معرفت، حقیقت معرفت و درجه‌ی بالا و کامل معرفت آن حضرت برای هیچ کسی قابل دست‌یابی نیست مگر همان وجودات مقدس و نورانی رسول مکرم اسلام (صلی الله علیه و آله و سلم) تا وجود مقدس امام زمان (علیهم السلام) و الّا برای ما کُنه معرفت آن حضرت قابل دست‌یابی نیست. ما می‌توانیم با اندک تلاش خودمان به پایین‌ترین سطوح معرفت آن حضرت دست پیدا بکنیم که باید این تلاش را داشته‌باشیم ولی باید بدانیم که در مدرسه‌ی معرفت آن حضرت طفل دبستانی بیش نیستیم.

رسول مکرم اسلام (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند می‌دانید چرا دختر من فاطمه نامیده شده؟ چون که او و محبان او از آتش جهنم جدا شده‌اند، دور افتاده‌اند، فاصله گرفته‌اند. إنَّما سُمِّیَتُ ابنَتی فاطِمَهُ لأنَّ اللّه َ عزَّ وَ جَلّ فَطَمَها وفَطَمَ مَن أحَبَّها مِنَ النَّارِ. چون خداوند متعال هم فاطمه را و هم محبین فاطمه را از آتش جهنم دور کرده‌است. فاصله انداخته بین محبین آن حضرت و آتش جهنم. بنابراین در این روایت که دومین تفسیر از نام مبارک فاطمه است، متعلق جدایی، آتش جهنم است؛در منطق قرآن نهایت و سرمنزل نهایی انسان یا سعادت است که تحقق آن بهشت است، یا شقاوت است که تحقق آن آتش دوزخ است. و برای ورود به جهنم، کسی وارد جهنم می‌شود که فاکتورهایی مانند اعمال ناشایست و یا  اعتقادات باطلی را با خودش همراه کرده‌باشد. از طرفی  برای ورود به بهشت آن کسی می‌تواند وارد بهشت شود که در یک کلمه متقی باشد. متقی یک مفهوم بسیار عام است که خوب واکاوینشده است، متقی هم جهات اعتقادی و هم جهات عملی و رفتاری انسان را پوشش می دهد.متقی کسی است که در تمام شئون هم در فکرش و هم در عمل وگفتار و شنیدار و در حالت خنده و گریه اش در همه جا و در همه ی حالاتش رضایت الهی را جلب می کند به دنبال این است بداند خدا کجا راضی است همان جا حاضر شود و در جاهایی که خداوند رضایت ندارد حضور نمی یابد.بنابراین چنین کسی که فکرش و عملش منطبق بر رضایت الهی است در منطق قرآن سعادتمند است و جایگاهش بهشت است.

قرآن می فرماید :”ان المتقین فی جنات ونهر فی مقعدصدق عندملیک مقتدر” .بدون شک پرهیزکاران در باغ ها و درکنار رود های بهشتی جای دارند در یک جایگاه صدق و راستی نزد پادشاهی مقتدر یعنی خداوند متعال سکنی می گزینند.

 تقوا شرط ورود و کلید ورود به بهشت است.بیایید درباره ی روایتی که پیامبراکرم (صلوات الله علیه وآله )فرمودند صحبت کنیم.تقوا در وجودکدامین انسان تبلور تام وتمامی دارد؟کسی که تک تک نفس زدن هایش، یکایک رفتارش، غضبش و آنجا که باید سکوت کند و لب فروبندد،لب فرومی بندد آیا چنین کسی مصداق تام وتمام تقواهست یا خیر؟

دراین جا می خواهیم از روایت هایی که در طراز با میراث فرهنگی شیعه وسنی است درباره ی وجود مقدس حضرت صدیقه (سلام الله علیها) استفاده کنیم.حضرت زهرا(سلام الله علیها) را سرور بهشتیان خوانده اند،پیامبراکرم (صلوات الله علیه وآله )بارها وبارها فرمودند:”فاطمه سیده النساءاهل الجنه“این روایت را شیعه فراوان نقل کرده است و عجیب آن که اهل سنت هم فراوان نقل کرده اند.معتبرترین کتاب اهل سنت صحیح بخاری وصحیح مسلم این روایت را نقل کرده اند که فاطمه سرور زنان اهل بهشت است،درقالب یک تمثیل بحث را ادامه می دهیم.گاهی اوقات برای یک گروه علمی،سرگروهی انتخاب می کنیم طبیعتا باید ،سرگروهی  انتخاب کنیم که خود به لحاظ علمی برهمه تفضل وچیرگی داشته باشد اگر این جمع،کودکان دبستانی باشند، سرگروه آنها نسبت به همان ها سنجیده می شود

اگر این جمع،جمع دبیرستانی های تیزهوشانی باشند سرگروه آنها ازیک رتبه ی بالاتری برخوردار خواهد بود. اگر جمع دانشجویان به عنوان مثال دانشگاه شریف باشند مهندسین زبده ای که دررشته های برق تحصیل کرده اند سرگروه یک تیم مهندسین برق دانشجویان دانشگاه شریف از یک رتبه ی متناسب باهمین گروه برخورداراست.وقتی روایت شیعه وسنی فراوان نقل کرده اند حضرت صدیقه ی طاهره (سلام الله علیها) سرور،سرگروه،  اهل بهشت را به عهده دارد با توجه به اینکه می دانیم بهشت جایگاه نیکان است، بهشت مجمع خوبان است در بهشت هیچ آلودگی و ناراستی راه ندارد کسی که آلودگی داشته باشد راهی برای ورود به بهشت ندارد.

در یک چنین جمع خوبان ونیکان وپاکانی وقتی یک نفر را سرور و سرگروه  انتخاب می کنند یعنی در رتبه ای از طهارت وتقوا وپاکی  است کسی که بتواند برهمه ی نیکان بهشت سروری کند دراین بهشت مریم مقدس (سلام الله علیها) و حوا و آسیه هستند در این بهشت حضرت خدیجه ی کبری (سلام الله علیها) هست چنین شخصیت های بزرگی در این بهشت هستند حال برهمه ی این نیکان بهشت یک نفرباید سروری کند یک نفرقراراست که سرگروهی شان را به عهده بگیرد،ببینید او در چه عظمتی از تقوا و جلب رضایت خداوند برخوردار است این خود نشان دهنده ی عظمت وجودمقدس حضرت صدیقه ی طاهره (سلام الله علیها) است،با توجه به چنین جایگاهی که حضرت زهرا (سلام الله علیها) داردآیا تعجب است که پیامبراکرم (صلوات الله علیه وآله )وسلم بفرمایند؛” لان الله عزوجل فطمها من النار“خداوند متعال فاطمه ی مرا ازآتش جهنم جداکرده است بین او وآتش جهنم فاصله انداخته است.”خیر جای هیچ گونه تعجبی نیست .حضرت صدیقه ی طاهره (سلام الله علیها) ازنیکان است وباید درمجمع نیکان وارد شود،نکته ای که جای تامل دارد وعظمت وجودآن حضرت را بیشتر نمایان می کند بخش دوم روایت است،دربخش دوم روایت پیامبراکرم (صلوات الله علیه وآله )می فرمایند:”دخترم فاطمه هم خودش هم محبانش از آتش جهنم دورافتاده اند وفطم من احبها من النار هرکس فاطمه رادوست بدارد از آتش جهنم جدا شده است و فاصله گرفته است.”این جای تامل دارد چگونه است که محبین حضرت زهرا(سلام الله علیها) از آتش جهنم دور می شوند؟ این مطلب را با روایتی از حضرت باقر علیه السلام بیشتر بررسی کنیم تا علت را دریابیم.این روایت را مرحوم شیخ صدوق علی الله مقامه درکتاب علل الشرایع جلد۱ صفحه ی ۱۷۹ نقل کرده “لفاطمه وقفت علی باب جهنم” حضرت زهرا (سلام الله علیها) روزقیامت در برابر دری از درهای جهنم توقف می فرماید” فاذا کان یوم القیامه،کتب بین عینا کل رجل مومن او کافردرآن روز بر پیشانی هر کسی نوشته شده است که مومن است یا کافراست،می دانید که تا ما دراین دنیا هستیم چه خوب وچه بد مانند هم هستیم اما درآخرت یکی ازاسماء قیامت یوم تبلی السرائر هست روزی که پنهان ها آشکار می گردد اگر ایمان داشته باشیم معلوم می گردد که مومن هستیم و اگر کافر و منافق پیشه باشیم نمایان می شود که از ایمان بی بهره بوده وکفر ورزیده ایم،درآن روز کسانی که محب حضرت زهرا (سلام الله علیها) هستند ولی به خاطر کثرت گناه دراین دنیا مستحق آتش هستند امر می شوند که این هارابه سمت جهنم ببرید به سبب گناهانی که انجام داده اند، “فیومر محب قدکثرذنوبه الی النار“بر پیشانی اینها نوشته شده است محب یعنی دوستدار حضرت زهرا (سلام الله علیها) ،حضرت زهرا (سلام الله علیها) این ها را می بینند و در می یابند که اینها محب آن حضرت هستند ( فتقرا فاطمه بین عینیه محبا ) وقتی حضرت صدیقه در می یابند که اینها محب اند ، عرضه می دارند ، خداوند متعال ، خدای من ، آقای من ، » سمیتنی فاطمه « تو مرا فاطمه نامیدی » و فطمت بی من تولانی « و هر کسی را که مرا دوست بدارد از آتش جهنم جدا کردی و » و تولا ذریتی من النار « و هر کس ذریه مرا دوست بدارد هم از آتش جهنم جدا کردی . » و وعدک الحق و انت لا تخلف المیعاد « خدایا تو وعده کردی ، وعده ات هم حق بود ، و تو کسی هستی که خلف وعده نمی کنی .» انت لا تخلف المیعاد « خداوند متعال می فرماید بله فاطمه جان درست می گویی » صدقت یا فاطمه « من تو را فاطمه نامیدم » انی سمیتک فاطمه و فطمت بک مناحبک و تولاک و احب ذریتک تولاه من النار « من بخاطر تو هر کسی را که تو را دوست بدارد ، و ذریه تو را یعنی فرزندان معصوم تو را دوست بدارد ، از آتش جهنم جدا کردم » و وعدی الحق انا و لا اخلف المیعاد « و وعده من حق است و من خلف وعده نمی کنم . خوب پس تکلیف مشخص است ، خداوند متعال چه خواهد کرد با اینها ! » انما امرت بعبدی هذا الی النار لتشفعی فیه فاشفعک و لیتبین لملائکتی و انبیائی و رسلی و اهل موقفه و اهل موقف موقفک « من امر کردم گناهکارانی که محب تو بودند به سمت آتش بروند ، و به تو اجازه دادم که شفاعت کنی و الان شفاعت کن در حق آنها . خوب خدایا چرا این کار را کردی ؟ چرا اول امر کردی مگر نفرموده بودی وعده من حق است و من وعده کرده ام که کسی را که محب فاطمه است به آتش جهنم نسوزانم ؟ چرا وعده کردم . میدانی چرا این کار را کردم ؟ بخاطر اینکه فاطمه من شفاعت کند و با شفاعت او من این محبین گنهکار را نجات بدهم و با این شفاعت که فاطمه می کند عظمت و رفعت و بزرگی مقام فاطمه برای ملائکه من ، برای انبیاء و رسولان من روشن می شود . می خواهم بدانند که تو چه جایگاهی پیش من داری ، تو چقدر برای من عزیزی و »مکانتک عندی « خوب می خواهم بفهمند فاطمه کیست ؟

می خواهم بفهمند که فاطمه کسی است که با شفاعت او ، اگر گوشه چشمی بکند ، با گوشه چشم او محبان او از آتش جهنم جدا می شوند و نجات پیدا می کنند » فمن قرات بین عینیه مومنا فخذی بیدهی و ادخلیه فی الجنه« هر کسی را که تو دیدی بر پیشانی او نوشته است مؤمن ، دست او را بگیر و به سمت بهشت روانه کن . بنابر این خیال تو راحت ، هر کسی که محب تو باشد ، نجات پیدا خواهد کرد . این حقیقت معنای فاطمه است . فاطمه کسی است که هم خودش ، هم محبانش از آتش جهنم جدا شده اند .

این نکته ای که خداوند متعال در این روایت شریف به نقل از امام باقر بیان کرده است ، بسیار نکته لطیفی است . نگاه کنید این دنیا ، نه جایگاه آن را دارد که زشتی ها را به نحو تام و تمام به دیگران بشناساند و نه خوبی ها را . نه جایگاه و ظرفیت آن را دارد که بدها و صاحبان زشتی ها را به دیگران خوب برساند و بفهماند ، و نهصاحبان خوبی ها و خوب ها را . نه خوبی و نه خوب ها ! نه زشتی و نه زشت ها ، هیچ کدام به خوبی بروز و ظهور پیدا نمی کنند . این آخرت است که بخاطر وسعتی که آن عالم دارد ، به لحاظ وجودی ، می تواند به خوبی ، نمودار و بیانگر حقیقت ها باشد . چه حقیقت های خوب ، چه حقیقت های افراد زشت و چه حقیقت های افراد خوب همه آنها در آنجا روشن می شود .صدیقه طاهره عظمتش  در  روایت » فاطمه سیده النساء اهل الجنه « است، یک هم چنین عظمتی در این دنیا نمودار و هویدا نمی شود . بنابر این در آخرت است که با اعطای مقام شفاعت به آن حضرت مقام او را همه با تمام وجودشان لمس و حس می کنند . لذا خداوند متعال ابتدا امر می کند که محبان آن حضرت که مؤمن اند ، ایمان حقیقی در قلب دارند ولی در عمل زشتی هایی داشته اند به سمت آتش روانه بشوند و در نهایت با شفاعت آن حضرت به سمت بهشت رهنمون گردند .

توضیح روایت گذشته که پیامبر مکرم اسلام فرمودند :ان ما سمیتتی فاطمه لان الله عزوجل فطمها و فطم احبها من النار. من دخترم فاطمه را فاطمه نامیدم چون خداوند متعال او را و هرکه او را دوست بدارد از آتش جهنم دور کرده.
سوال اینجاست که چگونه کسی که گنهکار است از آتش جهنم به شفاعت فاطمه زهرا (سلام الله علیها) نجات پیدا می کند؟
به این سوال می توانیم از منظرهای مختلفی جواب بدهیم.نکته اول اینکه اصل شفاعت ، یک اصل قرآنی است.آیات متعددی در قرآن به شفاعت شفیعان اشاره میکند.هیچکس نمیتواند اصل شفاعت را انکار کند.حتی وهابی ها اصل شفاعت را  انکار نمی کنند.در آیات مختلف قرآن می فرماید شفاعت برای افرادی که از سوی خدا مادون هستند ثابت است و حق شفاعت دارند…ولا یشفعون الا لمن ارتضی .شفاعت نمی کنند مگر برای کسانی که خدا می پسندد.یا مثلا ولا یشفعون الا باذن الله.به اذن خدا شفاعت می کنند . این تعابیر در قرآن فراوان است و اگر جایی نفی شفاعت شده ،شفاعت های بت هاست که از پیشخود خداوند بوده. نکته دوم اینکه هیچ گاه شفیع اگر ماذون از طرف خدا باشدبرخلاف رضایت خدا عمل نمی کند . شفیعانی که در قیامت شفیع میکنند ، مثلا قرآن شفیع است پیامبر اکرم شفیع است برخی از مومنین شفیع اند.این ها کسانی هستند که بر طبق رضایت خدا ، همان کسانی که خدا می خواهدو می پسندد شفاعت می  کنند و لذا قرآن به صراحت می فرماید ولا یشفعون الا لمن ارتضی . این شفیعان ما بدون کسانی که از سوی خدا اجازه دارند شفاعت نمی کنند مردم را مگر آن مردمانی را که خدا بخواهد و بپسندد و راضی باشد که شفاعت بشوند بنابراین هرکسی مورد شفاعت شفیع قرار نمی گیرد.پس ، سوال این است که چه کسانی را خدا دوست دارد که شفیعان آن ها را شفاعت کنند . پس اصل شفاعت قرآنی است و در آن تردیدی نیست.

چیزی که محل سوال است این است که آیا هر کسی را شفیعان شفاعت می کنند ؟ خیر . قرآن می فرماید هرکس نمی تواند شفاعت کند . شفیع باید ماذون باذن الله باشد و از سوی خدا اجازه شفاعت داشته باشد. دو ، شفیع هرکسی را شفاعت نمی کند .
مشفوع له ،باید مورد رضایت خدا باشدخدا باید بخواهد ، اجازه داده باشد و راضی باشد که شخصی مورد شفاعت پیامبر قرار بگیرد تا پیامبر بتوانند وی را شفاعت کنند. پس اینطور شد که خدا چه کسی را می پسندد . شخص چه ویژگی هایی باید برخوردار باشد تا شفاعت رسول اکرم یا هر شفیع دیگری شامل حال او بشود. سوال اساسی اینجاست این روایات شفاعت که راجع به اهل بیت (علیهم السلام )آمده ، همین ویژگی ها را مشخص کرده اند . مشخص کرده اند اگر کسی ولایت و محبت اهل بیت را داشته باشد و اقرار به فضائل حضرت صدیقه ی طاهره (سلام الله علیها) کند ، این شخص شرط ورود به گروه کسانی  که خداوند از آن ها راضی است برای شفاعت شدن پیدا کرده است . بنابراین نگوییم فرد چرا گناه کرده ولی حضرت صدیقه (سلام الله علیها) شفاعت می کنند .مگر ما شفاعت را منکریم؟ مگر شفاعت یک اصل قرآنی نیست؟ این سؤال اصلا از اساس غلط است. خداوند همچنان که با توبه، گناه گناهکاران را می‌بخشد با شفاعت هم گناهِگناهکاران را می‌بخشد؛ اما آیا هر توبه‌ای؟ نه! توبه‌ای که با ندامت همراه باشد. آیا هر شفاعتی؟ نه! آن شفاعتی که اولاً ـ شفیع اجازه داده شده باشد از طرف خدا؛ دو ـ شخص مورد شفاعت مورد رضایت خدا باشد؛ چه کسی مورد رضایت خدا هست تا بتواند مشفوع له قرار بگیرد؟ آن کسی که محبت صدیقه طاهره را داشته باشد.

سوالی پیش می آید، چرا محبین فاطمه زهرا گناه کرده‌اند؟ به تعبیر روایت امام باقر کثرت ذنوب هم دارند، خیلی گناهان آنها زیاد است، ولی باز هم مورد شفاعت حضرت صدیقه طاهره قرار می‌گیرند؟ نکته آن در یک مسأله بسیار دقیق معرفت اهل بیت است، معرفت اهل بیت (علیهم السلام )یک گوهری است که خدا این گوهر را به هر کسی نمی‌دهد.
اولامعرفت چیست؟ معرفت فقط دانستن نیست، معرفت آن دانستنی هست که همراه با تصدیق و اقرار همراه باشد. پس اگر شناختیم یعنی دانستیم مقامات اهل بیت را، اگر فضایل صدیقه طاهره (سلام الله علیها) را به آن پی بردیم ولی اقرار نکردیم ـ که این اقرار بحث مفصلی دارد، چرا اقرار نمی‌کنیم؟ به خاطر تکبر، به خاطر حسادت، به خاطر حب دنیا ـ به هر دلیلی اقرار نکردیم ما معرفت به صدیقه طاهره پیدا نکردیم. اما اگر تکبر که بزرگ‌ترین و اساسی‌ترین گناه است؛ این تکبر را کنار گذاشتیم و اقرار کردیم، در برابر عظمت صدیقه طاهره کرنش کردیم، آن کاری که شیطان نکرد ـ خوب دقت کنید عزیزان! ـ شیطان اعمال عبادی فراوان زیاد داشت، ‌معصیت هم هیچی نداشت، هیچ اهل معصیت نبود، تمام عبادات را هم انجام می‌داد فقط یک مشکل داشت که متکبر بود، به خاطر همین تکبرش در برابر آدم سجده نکرد، لذا زمین خورد.

اگر کسی این تکبر را در برابر حجت خدا ـ چه آدم باشد، چه صدیقه طاهره که افضل از آدم است ـ داشته باشد، این تکبر را اگر کسی داشته باشد زمین می‌خورد و اهل نجات نیست قطعا. از آن طرف اگر، اگر این تکبر را کنار گذاشت، در برابر صدیقه طاهره خضوع کرد، کرنش کرد و اقرار به فضایل آن حضرت کرد، اگر حسد را کنار گذاشت و در برابر صدیقهطاهره کرنش کرد و او را به عنوان حجت خدا، به عنوان حبیبه خدا پذیرفت، این خود شرط ورود به جرگه مرضیین است، شرط ورود به کسانی است که آنها مورد رضایت خدا هستند؛ ممکن است این شخص گناه هم بکند، این گناه او به خاطر چیست؟ به خاطر دشمنی با خدا نیست چون این در برابر حجت خدا تواضع کرده، در برابر خدا بخواهد گردنکشی بکند؟! نه! به خاطر دشمنی با خدا نیست. به خاطر چه هست؟ به خاطر غفلت هست، همان تعبیری که حضرت سجاد سلام الله علیه در دعای ابو حمزه دارد. می‌فرماید که: «الهی! ما عصیتک حین عصیتک و انا بربوبیتک جاحد» من وقتی گناه کردم،‌ معصیت کردم؛  منکر ربوبیت تو نبودم؛ «و لا بوعیدک مُستخف» این طور نبود که به قیامت و آتش جهنم تو بخواهم دهن کجی بکنم؛ « بل خطیئه عرضت بی و سوّلت بی نفسی و غلبنی هوای و اعان علیها شقوتی» یک خطایی بود از من سر زد، فریب خوردم، پایم لغزید و ممکن است این لغزش‌ها زیاد باشد؛پس ایمان دارد، هم چنان که روایت امام باقر می‌فرماید روی پیشانی او «مؤمن» ثبت شده است، مؤمن هست، در برابر حجت خدا تکبرو حسد ندارد  ، همچون شیطان نیست؛ اگر لغزشی دارد، غفلتی دارد،خدا به برکت آن اقراری که به فضیلت حبیبه‌اش فاطمه زهرا کرده از این گناه او درمی‌گذرد. این اشکالی دارد؟ آیا شفاعت برای چنین کسی چیز عجیبی است؟ آیا شفاعت برای خوبان است یا برای بدها؟ شفاعت قطعا برای بدها است، پس اینها کسانی هستند که یک خطاهایی دارند، این که قرآن می‌فرماید «ما شفاعت می‌کنیم» خوب‌ها ـ گر چه در جای  خودش یک بحثی دارد ـ ولی قطعا بدها را شامل می‌شود، نمی‌شود گفت بدها نیاز به شفاعت ندارند. چرا! بدها که قطعا نیاز به شفاعت دارند.

 سؤال: چرا خدا این بدها را شفاعت می‌کند؟ به برکت یک گوهر بسیار ارزشمندی که آنها دارند. آن گوهر ارزشمند چیست؟‌ تواضع در برابر فاطمه زهرا (سلام الله علیها).

لذا این وجود مقدس یک کسی هست که اگر کسی به فضایل آن حضرت اقرار کرد، در برابر آن حضرت کوچکی کرد، برای آن حضرت نوکری کرد، خدمت آن حضرت را کرد، در مصیبت آن حضرت عزاداری کرد، برای آن حضرت ترویج نام کرد، تبلیغ آن حضرت را کرد، مصیبت آن حضرت را برای دیگران منتشر کرد و بیگانه را با آن حضرت آشنا کرد؛

همه این خدمات که نشان‌دهنده حب و معرفت است، نشان‌دهنده کوچکی در برابر مقام آن حضرت است، انسان را مستحق رسیدن به شفاعت می‌کند، می‌تواند از شفاعت صدیقه کبری بهره‌مند شود؛ چه چیزی مهم‌تر در آن روز وانفسا که « یَوْمَ تَرَوْنَها تَذْهَلُ کُلُّ مُرْضِعَهٍ عَمَّا أَرْضَعَتْ وَ تَضَعُ کُلُّ ذاتِ حَمْلٍ حَمْلَها وَ تَرَى النَّاسَ سُکارى‏ وَ ما هُمْ بِسُکارى‏ وَ لکِنَّ عَذابَ اللَّهِ شَدِیدٌ» در آن روزی که از شدت سختی هر مادر بچه‌داری از سختی بچه خود را فراموش می‌کند، هر شیرده‌ای کودک شیرخوار خود را به فراموشی می‌سپارد، مردم همچون مست‌ها دیده می‌شوند؛ در یک چنین روز سختی وقتی صدیقه کبری در قلب کسی گوهر محبت خود را بیابد، شفاعت می‌کند و این بعید نیست؛ هم صدیقه طاهره از عظمت بالایی برخوردار است که او را مستحق مقام شفاعت مأذون از طرف خدا کرده است و هم محبین آن حضرت این افتخار را دارند که بتوانند از شفاعت او برخوردار بشوند و جزو « وَ لا یَشْفَعُونَ إِلاَّ لِمَنِ ارْتَضى» باشند.

ان شاء الله که مباحث برای همه عزیزان مفید و سودمند بوده باشد.

تا جلسه آینده شما را به خداوند متعال می‌سپارم.

خدانگهدار

 

 

دانلود فایل صوتی کارگاه
دانلود فایل صوتی کارگاه

آیا این پاسخ به شما کمک کرد ؟

مقالات مرتبط

دیدگاه خود را بیان کنید

شش + 5 =