آثار نوشتاری و اجرایی نیمه شعبانبزرگسالمتن سخنرانی و مقاله نیمه شعبانمتنیمخاطبیننوجواننوع محتوانیمه شعبانویژه نیمه شعبان خدمتگزاران

سیمای امام زمان علیه السلام

سیمای امام زمان علیه السلام در قرآن

مطالبی از قرآن در رابطه با امام عصر علیه السلام در قالب چندین شماره با شرح سوره و آیاتی که مربوط به حضرت می باشد، جمع آوری شده است. در مطالب سیمای امام زمان علیه السلام، آیات و احادیث به دوران عصر غیبت و نحوه بهره مندی از امام زمان علیه السلام و حتی ظهور ایشان اشاره کرده است.


سیمای امام زمان علیه السلام در قرآن شماره 1 – سوره فجر

والفَجرِ * وَ لَيالٍ عَشرٍ * وَالشَّفعِ وَ الوَترِ * وَالَّيلِ إذا يَسرِ. سوره فجر آیات 1 تا 4

سوگند به فجر [سپیده دم که جهان روی روشنایی می بیند] * و شبهای دهگانه * و سوگند به جفت و به فرد * قسم به شب آنگاه که به روز روشن مبدل شود.

راوی می گوید: امام جعفر صادق علیه السلام فرمودند:

قولُهُ عَزّوجلّ: “وَالفَجرِ”، ألفَجرُ هُوَ القائِمُ؛ “لَيالٍ عَشرٍ”، ألأئِمَّةُ مِنَ الحَسَنِ إلي الحَسنِ؛ “وَالشَّفعِ”، أميرُالمؤمِنينَ وَ فاطِمَةُ؛ “وَالوِترِ”، هُوَ اللّهُ وَحدَهُ لاشَريكَ لَهُ ؛ “وَالَّيلِ إذا يَسرٍ”، هِيَ دَولَةُ حَبتَرٍ فَهي تَسري إلي دَولَةِ القائِمِ.  تأویل الآیات الظاهرة ص٧٩٢

مراد از فرموده ی خدای عزوجل در “والفجر” فجر همان قائم است. “و لیال عشر” امامان از حسن [مجتبی] تا حسن [عسکری] هستند؛ “والشفع” امیرالمؤمنین و فاطمه میباشند؛ “والوتر” همان خداوند یکتاست که هیچ شریک ندارد. “والیل اذا یسر” منظور دولت حبتر (روباه) است که ادامه پیدا می کند تا دولت حضرت قائم (عجل الله فرجه) منتهی میگردد.

پ. ن: حبتر کنایه از اولین غاصب خلافت اهل بیت علیهم السلام است.


سیمای امام زمان علیه السلام در قرآن شماره 2 – سوره شمس

و الشَّمسِ وَ ضُحاها * وَ القَمَرِ إذا تَلاها * وَ النَّهارِ إذا جَلّاها * وَ اللَّيلِ إذا يَغشاها. سوره شمس آیات 1 تا 4

سوگند به خورشید و هنگام اوج درخشندگیش * و سوگند به ماه که در پی آن است * و سوگند به روز که تاریکی را می زداید و جهان را روشن می کند * و قسم به شب هنگامی که عالم را پردهء سیاهی برکشد.

راوی می گوید: از امام جعفر صادق علیه السلام درباره ی معنای آیه شریفه “والشَّمسِ وَ ضُحاها” پرسیدم، فرمودند:  خورشید رسول خدا میباشد که برای مردم دینشان را واضح و روشن ساخت. عرض کردم: “و سوگند به ماه که در پی آن است” ، فرمودند: او امیرالمومنین است که در پی رسول خدا است.

گفتم: “و سوگند به روز که تاریکی را می زداید و جهان را روشن می سازد”، فرمود: آن امام از ذریه فاطمه از نسل رسول الله است که تاریکی جور و ظلم را می زداید. پس خداوند سبحان از او حکایت آورده که فرموده: “و سوگند به روز که تاریکی را می زداید و جهان را روشن می سازد”، منظور از آن حضرت قائم می باشد.

و پرسیدم:”و سوگند به شب هنگامیکه عالم را در پردهء سیاهی برکشد”، فرمود: آن امامان جور و ظلم هستند که به استبداد خود جدای از خاندان رسول، زمام امور را به دست گرفتند و به مسندی تکیه زدند که آل رسول شایسته تر بودند، پس دین خدا را با ظلم و ستم پوشاندند، که خدای سبحان کار آنان را حکایت کرد و فرمود: و سوگند به شب هنگامی که عالم را در پرده سیاهی برکشد.

 تأویل الآیات الظاهرة ص ۸۰۵


سیمای امام زمان علیه السلام در قرآن شماره 3 – سوره نور

وعَدَ اللّهُ الّذينَ آمَنوا مِنكُم وَ عَمِلوا الصّالِحاتِ لَيَستَخلِفَنَّهم في الأرضِ كَما استَخلَفَ الّذينَ مِن قَبلِهِم وَ لَيُمَكِّنَنَّ لَهُم دينَهُم الّذي ارتَضي لَهُم وَ لَيُبَدِّلَنَّهُم مِن بَعدِ خَوفِهِم أمناً يَعبُدونَني لايُشرِكونَ بي شَيئاً وَ مَن كَفَرَ بَعدَ ذلكَ فاؤلئِكَ هُمُ الفاسِقونَ. سوره نور آیه 55

خداوند به کسانی از شما که ایمان آورده و عمل صالح انجام داده اند وعده فرموده که در زمین خلافت دهد. چنانکه امم صالحِ پیامبران گذشته را جانشین پیشینیان خود ساخت، و دینِ پسندیده آنان را بر همه جا مسلط و نافذ گردانَد و بر آنان پس از ترس و هراس، ایمنی عطا فرماید که مرا عبادت کرده هیچ به من شرک نورزند، و کسانی که بعد از آن کافر شوند، همان فاسقان اند.

راوی می گوید: از امام جعفر صادق علیه السلام درباره این آیه شریفه پرسیدم، فرمودند: “خداوند به کسانی از شما که ایمان آورده و عمل صالح انجام داده اند وعده فرمود که در زمین خلافت دهد. چنانچه امم صالح از پیامبران گذشته را جانشین پیشینیان خود ساخت”

فرمود: درباره علی بن ابیطالب (علیهما السلام) و امامان از فرزندان او نازل گشت؛ “و دین پسندیده آنان را بر همه جا مسلط و نافذ گرداند و بر همه مومنان پس از ترس و هراس از دشمنان ایمنی عطا فرمود که مرا عبادت کرده و هیچ شرک نورزند” فرمود: منظور از آن ظهور حضرت قائم (عجل الله فرجه) است.

 تأویل الآیات الظاهره ص۳۶۸ – کافی ۱۹۳/۱


سیمای امام زمان علیه السلام در قرآن شماره 4 – سوره عصر

والعَصرِ * إنَّ الإنسانَ لَفي خُسرٍ * إلّا الّذينَ آمَنوا وَ عَمِلوا الصّالِحاتِ وَ تَواصَوا بِالحَقِّ وَ تَواصَوْا بِالصَّبرِ. سوره عصر آیات 1 تا 3

سوگند به عصر *که همانا انسان در زیانکاری و خسران است * مگر آنانکه ایمان آورده اند و کارهای نیک انجام داده و یکدیگر را به حق سفارش نموده و به صبر و پایداری توصیه کرده اند.

راوی میگوید: از امام جعفر صادق علیه السلام درباره این آیات پرسیدم، فرمودند:

“العَصرُ” عَصرُ خُروجِ القائِمِ؛ “إنَّ الإنسانَ لَفي خُسرٍ” يَعني أعدائِنا؛ “إلّا الّذينَ آمَنوا” بِآياتِنا “وَ عمِلوا الصّالِحاتٍ” يَعني بِمواساةِ الإخوانِ “وَ تَواصَوا بِالحَقِّ” يَعني بِالإمامَةِ “وَ تَواصَوا بِالصَّبرِ” يَعني فِي الفَترَةِ.  کمال الدین و تمام النعمة ٦٥٦/٢

عصر، زمان خروج حضرت قائم (عجل الله فرجه) است و “همانا انسان در زیانکاری و خسران است”، یعنی دشمنان ما در زیانند؛ “مگر آنانکه ایمان آورده اند” یعنی آنانکه به آیات ما ایمان آورده اند و “کارهای نیک انجام دادند” یعنی با مواسات برادران دینی؛ و “یکدیگر را به حق سفارش نمودند” یعنی به امامت؛ “یکدیگر را به صبر و پایداری توصیه کردند” یعنی به صبر در دوران غیبت که عقاید در آن سست می شود.


سیمای امام زمان علیه السلام در قرآن شماره 5 – سوره حجر

قالَ رَبِّ فَأنظِرني إلي يَومِ يُبعَثونَ قالَ فإنَّكَ مِنَ المُنظَرينَ إلي يَومِ الوَقتِ المَعلومِ.  آیات 63 تا 38

ابلیس گفت: پروردگارا پس مرا تا روزی که خلایق برانگیخته شوند مهلت ده، خداوند فرمود: البته تو از مهلت داده شدگانی تا هنگام معین و معلوم.

راوی می گوید: به امام صادق علیه السلام عرضه داشتم روز مورد نظر این آیه چه روزی خواهد بود؟فرمودند:

أتَحسَبُ أنَّهُ يَومَ يَبعَثُ اللّهُ تَعالي النّاس؟ لا، ولكِنَّ اللّهَ عزّوجلّ أنظَرَهُ إلي يَومَ يَبعَثُ اللّهُ عزّوجلّ قائِمَنا، فإذا بَعَثَ اللّهُ عزّوجلّ قائِمَنا فَيُأخَذُ بِناصِيَتِهِ و يُضرَبُ عُنُقُهُ فذلكَ يومُ الوَقتِ المَعلومِ.  دلائل الإمامة ص٢٤٠

آیا گمان کرده ای که آن روز، روز رستاخیز (قیامت) است؟ خیر، لکن خدا او را تا روزی که قائم ما (علیه السلام) را برانگیزد مهلت داده است؛ پس هنگامی که خدا قائم ما (عجل الله فرجه) را برانگیزد، پیشانی ابلیس را می گیرد و گردن او را می زند؛ آن هنگام روز وقت معلوم است.


سیمای امام زمان علیه السلام در قرآن شماره 6 – سوره إسراء

و قُل جاءَ الحَقُّ وَ زَهَقَ الباطِلُ إنَّ الباطِلَ كانَ زَهوقاً. سوره إسراءآیه 81

و بگو که حق آمد و باطل نابود شد که همانا باطل محوشدنی و سزاوار نابودی است. راوی می گوید: امام باقرالعلوم علیه السلام درباره این آیه ی شریفه فرمودند: إذا قامَ القائِمُ ذَهَبَ دَوْلَةُ الباطِلِ. هر گاه قائم (عجل اللّه فرجه) بپاخیزد، دولت باطل از بین می رود و زایل میگردد.

 روضه کافی ص۲۸۷


سیمای امام زمان علیه السلام در قرآن شماره 7 – سوره انبیاء

و لَقَد كَتَبنا فِي الزَّبورِ مِن بَعدِ الذِّكرِ أنَّ الأرضَ يَرِثُها عِبادِيَ الصّالِحونَ. سوره انبیاء آیه 105

و به راستی که ما پس از نوشتن در ذکر، در زبور نیز نگاشتیم که البته بندگان صالح من زمین را به ارث خواهند برد. راوی می گوید: امام جعفر صادق سلام الله علیه در معنای این آیه شریفه فرمودند:

 الكُتُبُ كُلُّها ذِكرُ اللّهِ، “أنَّ الأرضَ يَرِثُها عِبادِيَ الصّالِحونَ” قال: القائِمُ وَ أصحابُهُ. تفسير قمی ۷۷/۲ تأویل الآیات الظاهره تفسیر مجمع البیان ۶۶/۷

تمام کتاب ها[ی آسمانی] ذکر خداوند است و “البته بندگان صالح من زمین را به ارث خواهند برد” منظور: حضرت قائم (عجل الله فرجه) و اصحاب اويند.


سیمای امام زمان علیه السلام در قرآن شماره 8 – سوره نور

اللّهُ نورُ السَّماواتِ وَ الأرضِ مَثَلُ نورِهِ كَمِشكوةٍ فيها مِصباحٌ المِصباحُ في زُجاجَةٍ الزُّجاجَةُ كَأنَّها كَوكَبٌ دُرِّيٌّ يوقَدُ مِن شَجَرَةٍ مُبارَكَةٍ زَيتونَةٍ لا شَرقيَّةٍ و لا غَربِيَّةٍ يَكادُ زَيتُها يُضيُّ وَ لَو لَم تَمسَسهُ نارٌ نورٌ عَلي نورٍ يَهدِي اللّهُ لِنورِهِ مَن يَشاءُ وَ يَضرِبُ اللّهُ الأمثالَ لِلنّاسِ وَاللّهُ بِكُلِّ شَيءٍ عَليمً. سوره نور آیه 35

خداوند نور آسمان ها و زمین است، مَثَل نورش مانند مشکاتی است که در آن چراغی باشد، آن چراغ در میان شیشه ای، آن شیشه همچون ستاره درخشانی تلألو کند، از درخت مبارک زیتونی برافروخته است که شرقی و غربی نیست، نزدیک است که روغن آن روشنایی بدهد. هرچند آتشی به آن نرسیده باشد. نوری بر روی نور قرار گرفته و خداوند هر که را خواهد به نور خویش هدایت می فرماید؛ و این مثل ها را خداوند برای مردم می زند، و خداوند به همه امور داناست.

جابر بن عبدالله انصاری می گوید: به مسجد کوفه داخل شدم، دیدم حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام با انگشت چیزی می نویسد و تبسم میکند؛ عرضه داشتم: یا امیرالمؤمنین! چه چیز موجب خنده شما شده؟ فرمود: در شگفتم از کسی که این آیه را میخواند ولی آنطور که شایسته است به معنای آن معرفت ندارد.

عرض کردم: کدام آیه یا امیرالمؤمنین؟ فرمودند: “الله نور السماوات و الارض مثل نوره كمشكوة” مشكات: حضرت محمد صلی الله علیه و آله است. “فیها مصباح” من هستم. “فی زجاجه” حسن و حسین علیهما السلام میباشند. “کانها کوکب دری” او علی بن الحسین است.

یوقد من شجرة مباركة” محمد بن علی است. “زیتونة” جعفر بن محمد است. “لا شرقية” موسی بن جعفر است. “لا غربیة” علی بن موسی الرضاست. “یکاد زیتها یضیء” محمد بن علی است. “و لو لم تمسسه النار” علی بن محمد است. “نور علی نور” حسن بن علی است. “یهدی الله لنوره من یشاء” مهدی قائم است که درود بر آنان باد. “و یضرب الله الامثال للناس والله بکل شیء علیم“.

(المحجة فی ما نزل فی القائم المهدی، ذيل آيه)


سیمای امام زمان علیه السلام در قرآن شماره 9 – سوره مبارکهء آل عمران

يا أيُّها الّذينَ آمَنوا اصبِروا وَ صابِروا و رابِطوا وَ اتَّقوا اللّهَ لَعَلَّكُم تُفلِحونَ. سوره مبارکهء آل عمران آیه 200

ای کسانیکه ایمان آورده اید، صبر کنید و یکدیگر را به صبر وا دارید و مرابطه نمایید و تقوی را پیشه سازید، باشد که رستگار شوید.

راوی می گوید: امام باقرالعلوم علیه السلام در تفسیر این آیه شریفه فرمودند:

 إصبِروا عَلي أداءِ الفَرائِضِ وَ صابِروا عَدُوَّكُم و رابِطوا إمامَكُمُ المُنتَظَر.  کتاب الغیبة ص١٠٥

صبر کنید بر ادای فرایض و با دشمنانتان پایداری کنید و با امامتان که انتظارش را می کشید، مرابطه (*) نمایید.

(*) مرابطه با امام عصر علیه السلام یعنی: خود را به رشته ی ولایت او بستن و بر خدمت و یاری و پیروی از او گردن نهادن {برای توضیح بیشتر به ترجمه ی کتاب مکیال المکارم ۵۸۶/۲ مراجعه نمایید.}


سیمای امام زمان علیه السلام در قرآن شماره 10 – سوره نساء

يا أيُّها الّذينَ آمَنوا أطيعوا اللّهَ وَ أطيعوا الرَّسولَ و اولي الأمرِ مِنكُم. سوره نساءآیه 59

ای کسانیکه ایمان آورده اید اطاعت کنید خدا را و اطاعت کنید پیغمبر و اولی الامرتان را.

جابر بن عبدالله انصاری می گوید: هنگامی که این آیه نازل گردید، به پیامبر خدا عرضه داشتم: ای رسول خدا، الله و رسولش را شناختیم، اولی الامر که خداوند، طاعتشان را به طاعت شما مقرون ساخته چه کسانی هستند؟ فرمودند:

 هم خُلَفائي يا جابِرُ وَ أئِمَةُ المُسلِمينَ مِن بَعدي أوّّلُهُم عليُّ بنُ أبي طالِبٍ ثُمَّ الحَسَنُ ثُمَّ الحُسينُ ثُمَّ عليُّ بنُ الحُسَينِ ثُمُّ محمدُ بنُ عليٍ المَعروفُ في التَّوراةِ بِالباقِرِ ، سَتُدرِكُهُ يا جابِرُ فإذا لَقيتَهُ فأقرَئهُ مِنّي السّلامَ ثُمَّ الصّادِقُ جَعفَرُ بنُ محمّدٍ ثُمَّ موسي بنُ جَعفرٍ ثُمَّ عليُّ بنُ موسي ثمَّ محمدُ بنُ عليٍّ ثمَّ عليُّ بنُ محمدٍ ثُمّ الحسنُ بنُ عليٍ ، ثُمَّ سَمّيي وَ كَنييّ حُجَّةُ اللّهِ في أرضِهِ و بَقيَّتُهُ في عِبادِهِ ابنُ الحَسَن بنِ عليّ ؛ ذاك الّذي يَفتَحُ اللّهُ تَعالي ذكرُهُ به مَشارِقَ الأرضِ وَ مَغارِبَها عَلي يَدَيهِ ، ذاك الّذي يَغيبُ عَن شيعَتِهِ و اؤليائه غَيبَةً لايَثبُتُ فيها عَلي القَولِ بِإمامَتِهِ إلّا مَن اَمتَحَنَ اللّهُ قَلبَه لِلايمانِ.يا رَسولَ اللّهِ فَهل يَقَعُ لِشيعَتِهِ الإنتِفاعُ بِهِ في غَيبَتِهِ؟ فقالَ: اي وَالّذي بَعَثَني بِالنُّبُوَّةِ ، إنَّهم يَستَضيئونَ بِنورِهِ و يَنتَفِعونَ بِوِلايَتِهِ في غَيبَتِهِ كَانتِفاعِ الشَّمسِ وَ إن تَجَلَّلَها سَحابٌ… کمال الدین و تمام النعمة ٢٥٣/١

آنان خلفای من هستند ای جابر! و امامان مسلمین پس از من می باشند؛ اولشان علی بن ابیطالب، سپس حسن، سپس حسین، سپس علی بن الحسین، سپس محمد بن علی که در تورات به باقر معروف است و تو ای جابر، او را درک خواهی کرد؛ پس هر گاه او را ملاقات کردی سلام مرا به او برسان.

سپس صادق بن محمد، سپس موسی بن جعفر، سپس علی بن موسی، سپس محمد بن علی، سپس علی بن محمد، سپس حسن بن علی، سپس هم نام و هم کنیه ام حجت خدا در زمین و بقیة الله در بندگانش، فرزند حسن بن علی، آنکه خدای تعالی او را یاد کرده و به دست او مشارق و مغارب زمین را فتح خواهد کرد، آنکه از شیعیان و دوستانش غیبتی خواهد داشت که در زمان غیبتش بر اعتقاد به امامت او ثابت نمی ماند مگر کسی که خداوند دلش را برای ایمان آزمایش کرده باشد.

جابر گوید: عرضه داشتم: یا رسول الله ! آیا برای شیعیانش نفعی از او در زمان غیبت هست؟ فرمود: آری، سوگند به آن که مرا به پیامبری مبعوث ساخت، آن ها در عصر غیبت به نور او روشنایی می گیرند و به ولایت او نفع می برند، هم چنان که مردم از نور خورشید سود می برند هر چند که ابری آن را بپوشاند…


سیمای امام زمان علیه السلام در قرآن شماره 11 – سوره نساء

و مَن يُطِعِ اللّهَ و الرَّسولَ فاؤلئكَ مَعَ الّذينَ أنعَمَ اللّهُ عَلَيهم مِنَ النَّبيّينَ و الصِّدّيقينَ و الشُّهَداءِ و الصّالِحينَ و حَسُنَ اؤلئكَ رَفيقاً. سوره نساء آیه 69

و هر کس خدا و رسول را اطاعت کند، پس آنان البته با کسانی که خداوند نعمتش را بر آنان کامل گردانیده از پیغمبران و صدیقان و شهیدان و نیکوکاران خواهند بود و چه نیکو رفیقانی هستند.

علی بن ابراهیم در تفسیرش از قول امام صادق علیه السلام می گوید:

 “النّبيّينَ” رَسولُ اللّهِ ، “و الصِّدّيقينَ” عَلِيٌّ ، “و الشُّهداءِ” الحَسَنُ و الحُسينُ ، “و الصّالِحينَ” الأئِمَّةُ ، “وَ حَسُنَ اؤلئكَ رَفيقاً” القائِمُ مِن آلِ مُحَمَّدٍ . تفسیر قمی ۱۴۲/۱

 “نبیین” رسول خدا است و “صدیقین” علی است و “شهیدان” حسن و حسین و “صالحان” ائمه می باشند و “نیکو رفیقان” قائم از آل محمد علیهم السلام است.


سیمای امام زمان علیه السلام در قرآن شماره 12 – سوره نساء

و إن مِن أهلِ الكِتابِ إلّا لَيؤمِنَنَّ بِهِ قَبلَ مَوتِهِ و يَومَ القِيامَةِ يَكونُ عَلَيهِم شَهيداً. سوره نساء آیه 159

و هیچ کس از اهل کتاب نیست جز آنکه پیش از مرگ به وی {حضرت عیسی علیه السلام} ایمان خواهد آورد و روز قیامت بر آنان گواه خواهد بود.

راوی می گوید: شهر بن حوشب گفت: حجاج بمن گفت: ای شهر! آیه ای در کتاب خدا هست که در آن درمانده ام! گفتم: ای امیر کدام آیه است؟ گفت: فرمودهء خداوند: “هیچ کس از اهل کتاب نیست جز آنکه پیش از مرگ به وی ایمان خواهد آورد”؛ به خدا سوگند من دستور میدهم یهودی و نصرانی را گردن می زنند، سپس چشم بر او می دوزم، پس نمی بینم لبهایش حرکت کند تا اینکه بی حرکت گردد.

گفتم: خداوند حال امیر را اصلاح نماید، چنانکه تأویل کرده ای نیست! گفت: چگونه است؟ گفتم:

إنَّ عيسي يَنزِلُ قَبلَ يَومِ القِيامَةِ إلي الدُّنيا فلايَبقي أهلُ مِلَّةٍ يهوديًّ و لا نَصرانيًّ إلّا آمَنَ بِهِ قَبلَ موتِهِ وَ يُصَلّي خَلفَ المَهديّ. قال: وَيحَك … أنّي لَكَ هذا وَ مِن أينَ جِئتَ بِهِ؟ فقلتُ: حَدَّثني به محمّدُ بنُ عليِّ بن الحُسينِ بنِ عليِّ بنِ أبيطالِبٍ. فقالَ: جِئتَ بِها وَاللّهِ مِن عَينٍ صافِيَةٍ. تفسیر قمی ۱۵۸/۱

همانا عیسی علیه السلام پیش از قیامت به دنیا فرود می آید، پس اهل هیچ آیین یهودی و نصرانی، باقی نماند مگر آن که پیش از مردنش به او ایمان آورد و پشت سر مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف نماز می گزارد.

حجاج گفت: وای بر تو … این را از کجا میگویی و از کجا آورده ای؟ گفتم: این را محمد بن علی بن الحسین بن علی بن ابیطالب علیهم السلام برایم حدیث فرمود. گفت: به خدا سوگند! آن را از چشمهء زلالی آورده ای.


سیمای امام زمان علیه السلام در قرآن شماره 13 – سوره انعام

فلَمّا نَسوا ما ذُكِّروا بِهِ فَتَحنا عَليهم أبوابَ كُلِّ شَيءٍ حَتّي إذا فَرِحوا بِما اوتوا أخَذناهُم بَغتَةً فإذا هُم مُبلِسونَ. سوره انعام آیه 44

پس چون آن چه به ایشان تذکر داده شده بود، همه را فراموش کردند ابواب همه چیز را بر آن ها گشودیم تا آن گاه که به آنچه عطا شدند شادمان و مغرور گشتند؛ به ناگاه آنها را گرفتار کردیم و در آن هنگام خوار و ناامید شدند.

راوی می گوید: از امام باقرالعلوم علیه السلام درباره آیه ی فرق پرسیدم، فرمودند:

 أمّا قَولُهُ : “فَلَمّا نَسوا ما ذُكِّروا بِهِ” يَعني فَلَمّا تَرَكوا وِلايَةَ عليٍّ أميرِالمؤمنينَ و قَد اُمِروا بِها ، “فَتَحنا عَليهم أبوابَ كُلِّ شَيءٍ” يَعني دَولَتَهُم فِي الدُّنيا و ما بُسِطَ لَهم فيها ، وَ أمّا قَولُهُ : “حَتّي إذا فَرِحوا بِما اوتوا أخَذناهُم بَغتَةً فإذا هُم مُبلِسونَ” بذلك قيامَ القائِمِ ، حَتّي كَأنَّهم لَم يَكُن سُلطانٌ قَطٌّ ، فذلكَ قَولُهُ “بَغتَةً”؛  تفسیر قمی ۲۰۰/۱ ، بصائر الدرجات ص٧٨

 این که فرموده: “پس چون آن چه به ایشان تذکر داده شده بود همه را فراموش کردند” یعنی: پس چون ولایت حضرت علی، امیرالمومنین علیه السلام را ترک گفتند در حالی که به آن امر شده بودند، ” ابواب همه چیز را بر آن ها گشودیم”

یعنی: دولت شان در دنیا و آنچه بر ایشان در آن گسترده شده است، و اما اینکه فرمود: “تا آنگاه که به آنچه عطا شدند شادمان و مغرور گشتند به ناگاه آن ها را گرفتار کردیم و در آن هنگام خوار و ناامید شدند”، منظور از آن قیام حضرت قائم علیه السلام است، به طوری که گویا هیچ گاه آنان سلطنتی نداشته اند و این است که فرموده: “به ناگاه” ؛


سیمای امام زمان علیه السلام در قرآن شماره 14 – سوره توبه

هوَ الّذي أرسَلَ رَسولَهُ بِالهُدي وَ دينِ الحَقِّ لِيُظهِرَهُ عَلَي الدّينِ كُلِّهِ وَ لَو كَرِهَ المُشرِكونَ. سوره توبه آیه 33

اوست خدایی که رسولش را با هدایت و دین حق فرستاد تا او را بر همه ی دین ها آشکار سازد، هر چند که مشرکان این امر را اکراه دارند.

راوی می گوید از امام كاظم عليه السلام پرسیدم: “اوست خدایی که رسولش را با هدایت و دین حق فرستاد”، منظور چیست؟ فرمودند:

هوَ أمرُ اللّهِ وَ رَسولِهِ ، هُوَ الّذي أمَرَ رَسولَهُ بِالوِلايَةِ لِوَصِيِّهِ و الوِلايَةُ هِيَ دينُ الحَقِّ. قلتُ: “لِيُظهِرَهُ عَلَي الدّينِ كُلِّهِ”؟ قالَ: يُظهِرَهُ عَلي جَميعِ الأديانِ عِندَ قِيامِ القائمِ. كافی ۴۳۲/۱

آن امر خداوند و رسول اوست، اوست خدایی که رسولش را امر فرموده به ولایت برای وصیش، و ولایت همان دین حق می باشد. عرض کردم: “تا او را بر همه دین ها آشکار سازد” منظور چیست؟ فرمود: آن را بر همه ادیان آشکار می سازد هنگام قیام قائم (عجل الله فرجه).


سیمای امام زمان علیه السلام در قرآن شماره 15 – سوره حدید

إعلَموا أنَّ اللّهَ يُحيِي الأرضَ بَعدَ مَوْتِها. سوره حدید آیه 17

بدانید که البته خداوند، زمین را پس از مردن آن زنده خواهد کرد… راوی میگوید: امام باقرالعلوم سلام الله علیه درباره این آیه شریفه فرمودند:

يعني بِمَوتِها كُفرَ أهلِها وَ الكافِرُ مَيِّتٌ، فَيُحييها اللّهُ بِالقائِمِ فَيَعدِلُ فيها فَيُحيي الأرضَ وَ يُحيي أهلَها بَعدَ مَوْتِهِم.  تأویل الآیات الظاهرة ص۶۶۳

منظور از مردنِ زمین، کفر ورزیدن اهل آن است و کافر مرده است؛ پس خداوند آن را به (ظهور) حضرت قائم (عليه السلام) زنده خواهد کرد که در زمین عدالت می نماید پس زمین را زنده می سازد و اهل آن را پس از مرگشان زنده می نماید.


سیمای امام زمان علیه السلام در قرآن شماره 16 – سوره یونس

و يَقولونَ لَو لا اُنزِلَ عَليهِ آيَةٌ مِن رَبِّهِ قُل إنَّما الغَيبُ لِلّهِ فَانتَظِروا إنّي مَعَكُم مِنَ المُنتَظِرينَ. سوره یونس آیه 20

و [کافران] گویند چرا آیتی از پروردگارش بر او نازل نمی شود، پس بگو همانا غیب مخصوص خداوند است، پس منتظر باشید که من نیز از منتظران هستم.

راوی می گوید:از امام صادق علیه السلام دربارهء آیات ابتدایی سوره بقره پرسیدم، فرمودند:

 ألمُتَّقونَ، شيعَةُ عَليٌّ وَ الغَيبُ هُوَ الحُجَّةُ القائِمُ وَ شاهِدُ ذلكَ قَولُ اللّهِ عزّوجلّ : ” وَ يَقولونَ لَو لا اُنزِلَ عَليهِ آيَةٌ مِن رَبِّهِ قُل إنَّما الغَيبُ لِلّهِ ، فَانتَظِروا إنّي مَعَكُم مِنَ المُنتَظِرينَ.” کمال الدین و تمام النعمة ٣٤٠/٢

متقیان، شیعیان علی هستند و غیب، همان حجت قائم می باشد و شاهد بر این است فرموده خدای عزوجل: “و [کافران] گویند چرا آیتی از پروردگارش بر او نازل نمی شود، پس بگو همانا غیب مخصوص خداوند است، پس منتظر باشید که من نیز از منتظران هستم.”


سیمای امام زمان علیه السلام در قرآن شماره 17 – سوره مُلك

 قل أرَأيتُم إن أصبَحَ ماؤكُم غَوراً فَمَن يَاتيكُم بِماءٍ مَعينٍ. سوره مُلك آیه 30

بگو اگر آب به زمین فرو رود، کیست که باز آب گوارا برایتان پدید آرد؟ عمار می گوید: از رسول خدا صلی الله علیه و آله پرسیدم: پدرم و مادرم به فدایت ای رسول خدا، این مهدی کیست؟ فرمودند:

یا عَمّارُ ، إنَّ اللّهَ تَبارَكَ عَهِدَ إلَيَّ أنَّهُ يُخرِجُ مِن صُلبِ الحُسَينِ أئمَّةً تِسعَةً و التّاسِعُ مِن وُلدِهِ يَغيبُ عَنهُم وَ ذلكَ قَولُهُ عزّوجلّ : “قُل أرَأيتُم إن أصبَحَ ماؤكُم غَوراً فَمَن يَاتيكُم بِماءٍ مَعينٍ” ؛ تَكونُ لَهُ غَيبَةٌ طَويلَةٌ يَرجِعُ عَنها قومٌ وَ يَثبُتُ عَلَيها آخَرونَ ، فَاذا كانَ في آخِرِ الزَّمانِ يَخرُجُ فَيَملَا الدُّنيا قِسطاً وَ عَدلاً كَما مُلِئت جَوراً وَ ظُلماً وَ يُقاتِلُ عَلَي التَّأويل كَما قاتَلتُ عَلي التَّنزيل وَ هو سَمِيَّي وَ أشبَهُ النّاسِ بي. کفاية الأثر ص١٢٠

ای عمار، خداوند تبارک و تعالی با من پیمان بسته که از صلب حسین نُه امام بیرون آورد، و نهمین آنها از نظر مردم غایب می شود و همین است که خداوند عزوجل فرماید: “بگو اگر آب به زمین فرو رود، کیست که باز آب گوارا برایتان پدید آورد؟

غیبتی طولانی برای او خواهد بود که گروهی از عقیده شان بر می گردند و عده ی دیگری ثابت قدم می مانند، پس هر گاه آخر زمان شود خروج می کند و دنیا را پر از قسط و عدل می نماید چنانچه از ظلم و جور پُر شده است، و بر مبنای تأویل مقاتله میکند همانطور که من بر مبنای تنزیل جهاد نمودم، و او همنام و شبیه ترین مردم به من است.

راوی می گوید: از حضرت موسی بن جعفر علیهماالسلام دربارهء معنای این آیهء شریفه پرسیدم، فرمودند:

اذا غابَ عَنكُم إمامَكُم فَمَن يَاتيكُم بِإمامٍ جَديدٍ.اصول کافی ۳۳۹/۱


سیمای امام زمان علیه السلام در قرآن شماره 18 – سوره معارج

خاشِعَةً أبصارُهُم تَرهَقُهُم ذِلَّةٌ ذلكَ اليَومُ الذّي كانوا يوعَدونَ. سوره معارج آيه 44 

در حالی که چشم هایشان به خواری فرو افتاده و ذلت آنان را فراگرفته است، آن همان روز است که به آنان وعده داده اند.

راوی می گوید: امام باقرالعلوم علیه السلام دربارهء این آیهء شریفه فرمودند:

یعني يَوْمَ خُروجِ القائِمِ. تأويل الآيات الظاهرة ص٧٢٦

یعنی روز خروج حضرت قائم (عليه السلام).


سیمای امام زمان علیه السلام در قرآن شماره 19 – سوره مدثر

فإذا نُقِرَ في النّاقورِ * فذلِكَ يَؤمَئِذٍ يَوْمٌ عَسيرٌ * عَلي الكافِرينَ غَيرُ يَسيرٍ. سوره مدّثر آیات 8، 9، 10 

پس آنگاه که در آن صور دمیده شود * پس آن روز بسیار روز سخت و دشواری است * بر کافران هیچ آسودگی در آن نیست.

راوی می گوید: امام جعفر صادق علیه السلام درباره قول خدای عزوجل “پس آنگاه که در صور دمیده شود” فرمودند:

إنَّ مِنّا إماماً مُظَفَّراً مُستَتِراً فإذا أرادَ اللّهُ عزّوجلّ إظهارَ أمرِهِ نَكَتَ في قَلبِهِ نُكتَةً فَظَهَرَ فقامَ بأمرِ اللّهِ تَعالي. اصول کافی ۳۴۳/۱
غیبة نعمانی ص۱۸۷
کمال الدین و تمام النعمة ٣٤٩/٢  

همانا از ما، امامِ پیروزِ پنهانی خواهد بود، که چون خدای عزوجل بخواهد امر او را ظاهر سازد در دل او نکته ای گذراند، پس ظاهر شود و به اذن خدای تعالی قیام نماید.


سیمای امام زمان علیه السلام در قرآن شماره 20 – سوره مدثر

فإذا نُقِرَ في النّاقورِ * فذلِكَ يَؤمَئِذٍ يَوْمٌ عَسيرٌ * عَلي الكافِرينَ غَيرُ يَسيرٍ. سوره مدّثر آیات 8، 9، 10  

پس آنگاه که در آن صور دمیده شود * پس آن روز بسیار روز سخت و دشواری است * بر کافران هیچ آسودگی در آن نیست.

راوی می گوید: امام باقرالعلوم علیه السلام درباره قول خدای عزوجل “پس آنگاه که در صور دمیده شود” فرمودند:

النّاقورُ هُوَ النِّداءُ مِنَ السَّماءِ “ألا إنَّ وَلِيَّكُم فُلانُ بنُ فُلانٍ القائِمُ بِالحَقِّ” يُنادي بِهِ جَبرائيلُ … “فذلِكَ يَومٌ عَسيرٌ عَلي الكافِرينَ غَيرُ يَسيرٍ” ؛ يَعني “بِالكافِرينَ” المُرجِئَة الّذينَ كَفَروا بِنِعمَةِ اللّهِ وَ بِوِلايَةِ علي بنِ أبي طالِبٍ. تأويل الآيات الظاهرة ص٧٣٢

ناقور همان ندا از آسمان است که:” آگاه باشید که ولیّ شما فلانی فرزند فلان همان قائم به حق است. ” که جبریل این ندا را سر میدهد … “آن روز بسیار سخت روزی است * بر کافران که هیچ آسودگی برایشان نیست” ؛ منظور از کافران “مرجئه” هستند که به نعمت خداوند و ولایت علی بن ابیطالب کفر ورزیده اند.


سیمای امام زمان علیه السلام در قرآن شماره 21 – سوره مدثر

ذرني وَ مَن خَلَقتُ وَحيداً. سوره مدثر آیه 11 

آن کس که من او را تنها آفریدم، کارش را به من واگذار.

راوی میگوید: امام باقرالعلوم علیه السلام دربارهء این آیهء شریفه فرمودند:

یعني بِهذه الآيةِ إبليس اللَّعينَ خَلَقَهُ وَحيداً مِن غَيرِ أبٍ وَ اُمٍ ، وَ قَولُهُ : ” وَ جَعلتُ لَه مالاً مَمدوداً ” يَعني هذه الدَّولَةَ إلي يَومِ الوَقتِ المَعلومِ يَومَ يَقومُ القائِمُ ، ” وَ بَنينَ شُهوداً وَ مَهَّدتُ لَهُ تَمهيداً ثُمَّ يَطمَعُ أن أزيدَ كَلّا إنَّهُ كانَ لِآياتِنا عَنيداً ” يَقولُ مُعانِداً لِلأئمَّةِ يَدعوا إلي غَيرِ سَبيلِها وَ يَصُدُّ النّاسَ عَنها وَ هِيَ آياتُ اللّهِ. تأویل الآیات الظاهره ص۷۳۴

منظور از این آیه ابلیس لعین است که بدون پدر و مادر او را آفریده و اینکه فرمود: “و برای او ثروت و مال فراوان قرار دادم” یعنی:این دولت و سلطه شیطانی تا روز وقت معلوم هست، روزی که قائم قیام نماید؛ “و پسران آماده به خدمت به او دادم * و زمینه های اقتدار و مکنت برایش فراهم آوردم * آنگاه طمع دارد که باز هم بر او بیفزاییم * هرگز، زیرا که او با آیات ما عناد و دشمنی دارد ” میفرماید:

او معاند و مخالف امامان (علیهم السلام) است، به غیر راه ایشان دعوت میکند و مردم را از آنان باز می دارد در حالیکه ایشان (امامان) آیات الله هستند.


سیمای امام زمان علیه السلام در قرآن شماره 22 – سوره تکویر

فلا اُقسِمُ بِالخُنَّسِ الجَوارِ الكُنَّسِ. سوره تکویر آیات 15، 16 

سوگند به آن ستارگان که حرکت کرده و پنهان میشوند.

راوی می گوید: از امام باقرالعلوم علیه السلام دربارهء این آیهء شریفه پرسیدم، فرمودند:

الخُنَّسُ إمامٌ يَخنَسُ في زَمانِهِ عِندَ انقطاعٍ مِن عِلمِهِ عندَ النّاسِ سَنَةَ سِتّينَ وَ مِأتَينِ ثُمَّ يَبدو كَالشَّهابِ الثّاقِبِ الواقِدِ في ظُلمَةِ اللّيلِ ، فَإن أدرَكتَ ذلكَ قَرَّتْ عَينُك. کافی ۳۴۱/۱
کتاب الغیبة ص۷۵
تأويل الآيات الظاهرة ص۷۶۹

“خُنَّس” امامی است در زمان خودش هنگامیکه اطلاع از او از مردم قطع میگردد ، سال ۲۶۰ پنهان میشود؛ سپس همچون ستارهء نافذِ تابان در تاریکی شب آشکار می گردد، اگر آن دوران را درک کنی دیده ات روشن می شود.


سیمای امام زمان علیه السلام در قرآن شماره 23 – سوره طارق

إنَّهُم يَكيدونَ كَيداً * وَ أكيدُ كَيداً * فَمَهِّلِ الكافِرينَ أمهِلهُم رُوَيداً. سوره طارق آیه 15، 16، 17 

البته آنان هر چه بتوانند کید و مکر میکنند * و من هم کید خواهم کرد * پس تو مهلت ده کافران را مهلت کمی.

راوی میگوید: از امام صادق علیه السلام دربارهء این آیهء شریفه پرسیدم، فرمودند:

إنَّهُم يَكيدونَ كَيداً * وَ أكيدُ كَيداً * فَمَهِّلِ الكافِرينَ أمهِلهُم رُوَيداً. تفسیر قمی ۴۱۶/۲

با رسول خدا کید نمودند و با حضرت علی نیز کید کردند و نسبت به فاطمه (سلام الله علیها) با کید و مکر رفتار نمودند، پس خداوند فرمود: ای محمد، “آنان هر چه بتوانند کید و مکر میکنند و من هم کید خواهم کرد پس تو ای محمد، کافران را مهلت ده، مهلت کمی” تا وقت برانگیختن قائم (عجل الله فرجه) که برای او از جباران و طاغوتهای قریش و بنی امیه و سایر مردم انتقام خواهد گرفت.


سیمای امام زمان علیه السلام در قرآن شماره 24 – سوره غاشیه

هل أتاكَ حَديثُ الغاشيةِ * وُجوهٌ يَؤمَئِذٍ خاشِعَةٌ * عامِلَةٌ ناصِبَةٌ * تَصلي ناراً حاميةً. سوره غاشیه آیات 1 تا 4 

آیا حدیث آن [عقوبت] فراگیر بتو رسیده * چهره هایی در آن روز ترسناک و ذلیل است * همهء کارشان رنج و مشقت * به آتش سوزان می رسند.

راوی میگوید: از امام صادق علیه السلام دربارهء این آیات پرسیدم، فرمودند:

قلتُ : “هَل أتاكَ حَديثُ الغاشية” ؟ ، قالَ : يَغشاهُمُ القائمُ بِالسَّيفِ ، قلتُ : “وُجوهٌ يَؤمَئذٍ خاشِعَةٌ” ؟ ، قالَ : خاشِعَةٌ لا تُطيقُ الإمتِناعَ ، قُلتُ : ” عامِلَةٌ” ؟ ، قالَ : عَمِلَت بِغَيرِ ما أنزَلَ اللّهُ ، قلتُ : “ناصِبَةٌ” ، قالَ : “نَصَبَت غَيرَ وُلاةِ الإمامِ” ، قلتُ : “تَصلي ناراً حاميةً ” ؟ قالَ : تَصلي نارَ الحَربِ في الدُّنيا عَلي عَهدِ القائِمِ و في الآخِرَةِ نارَ جَهَنُّمَ. روضه کافی ص۵۰

عرض کردم معنی: “آیا حدیث آن عقوبت فراگیر به تو رسیده است” چیست؟ آن حضرت فرمودند: حضرت قائم (عليه السلام) آنها را با شمشیر فراگیرد عرضه داشتم: “چهره هایی در آن روز ترسناک و ذلیل است”

فرمود: خوارند زیرا توان رد کردن عقوبت را ندارند عرض کردم:”عامله” چه معنی دارد ؟ فرمودند: به غیر آنچه خداوند نازل فرمود عمل کردند. عرض کردم: “ناصبه” یعنی چه ؟ فرمود: غیر از والیان امام را نصب کردند. عرض کردم: “به آتش سوزان میرسند”؟ فرمود: به آتشِ جنگ در دنیا در عهد حضرت قائم (عجل الله فرجه) دچار میشوند و در آخرت به آتش دوزخ می افتند.


سیمای امام زمان علیه السلام در قرآن شماره 25 – سوره شمس

و الشَّمسِ وَ ضُحاها * وَ القَمَرِ إذا تَلاها * وَ النَّهارِ إذا جَلّاها * وَ اللَّيلِ إذا يَغشاها. سوره شمس آیات 1 تا 4 

سوگند به خورشید و هنگام اوج درخشندگیش * و سوگند به ماه که در پی آن تابان است * و سوگند به روز که تاریکی را می زداید و جهان را روشن می کند * و قسم به شب هنگامی که عالم را پردهء سیاهی برکشد.

راوی می گوید: از امام جعفر صادق علیه السلام دربارهء معنای آیهء شریفهء “والشَّمسِ وَ ضُحاها” پرسیدم ، فرمودند:

الشَّمسُ رَسولُ اللّهِ اَوضَحَ لِلنّاسِ دينَهُم ، قلتُ : “وَ القَمَرِ إذا تَلاها” ، قالَ : ذاكَ أميرُالمؤمِنينَ تَلا رَسولَ اللّهِ ؛ قلتُ : “وَ النَّهارِ إذا جلّاها” ، قالَ : ذاكَ الإمامُ مِن ذُرّيةِ فاطِمَةَ نَسلِ رَسولِ اللّهِ ، فَيُجلي ظَلامَ الجَورِ وَ الظُّلمِ ، فَحَكي اللّهُ سُبحانَهُ عَنهُ فقالَ “النَّهارِ إذا جَلّاها” يعني بِهِ القاىِمَ ؛ قلتُ : “وَ اللّيلِ إذا يَغشاها” ، قالَ : ذلكَ أئمَّةُ الجَورِ الّذينَ استَبَدّوا بِالاُمورِ دونَ آلِ الرَّسولِ وَ جَلَسوا مَجلِساً كانَ آلُ الرَّسولِ أولي بِهِ مِنهُم ، فَغَشَوا دينَ اللّهِ بِالجَورِ وَ الظُّلمِ فَحَكي اللّهُ سُبحانَهُ فِعلَهُم فقالَ : “وَ اللّيلِ إذا يَغشاها” . تأویل الآیات الظاهرة ص۸۰۵

خورشید رسول خدا می باشد که برای مردم دینشان را واضح و روشن ساخت عرض کردم: “و سوگند به ماه که در پی آن تابان است”، فرمودند: او امیرالمومنین است که در پی رسول خدا است؛ گفتم: “و سوگند به روز که تاریکی را می زداید و جهان را روشن می سازد “،

فرمود: آن امام از ذریهء فاطمه از نسل رسول الله است که تاریکی جور و ظلم را می زداید، پس خداوند سبحان از او حکایت آورده که فرموده: “و سوگند به روز که تاریکی را می زداید و جهان را روشن می سازد” منظور از آن حضرت قائم می باشد.

و پرسیدم: “و سوگند به شب هنگامیکه عالم را در پردهء سیاهی برکشد”، فرمود: آن امامان جور و ظلم هستند که به استبداد خود جدای از خاندان رسول، زمام امور را به دست گرفتند و به مسندی تکیه زدند که آل رسول از آنها نسبت به آنان شایسته تر بودند، پس دین خدای را با ظلم و ستم پوشاندند، که خدای سبحان کار آنان را حکایت کرد و فرمود: و سوگند به شب هنگامی که عالم را در پردهء سیاهی برکشد.


سیمای امام زمان علیه السلام در قرآن شماره 26 – سوره لیل

والَّيلِ إذا يَغشي * والنَّهارِ إذا تَجَلّي. سوره لیل آیات 1 و 2

 سوگند به شب آنگاه که همه جا را در پردهء سیاهی بپوشاند * و سوگند به روز هنگامی که جهان را روشن سازد.

راوی می گوید: از امام باقرالعلوم علیه السلام دربارهء “وَالّّيلِ إذا يَغشي” پرسیدم، فرمودند:

اللَّيلُ في هذا المَوْضِعِ الثّاني يَغشي أميرالمؤمِنينَ في دَولَتِهِ الّتي جَرَت لَهُ عَلَيهِ وَ اميرالمؤمِنين يَصبِرُ في دَولَتِهِم حَتّي تَنقَضي ، قالَ : “وَالنَّهارِ إذا تَجَلّي” ، قالَ : النَّهارُ هُوَ القائِمُ مِنّا اهلَ البَيتِ إذا قامَ غَلَبَتْ دَولَتُهُ الباطِلَ وَ القُرآنُ ضُرِبَ فيهِ الأمثالُ لِلنّاسِ وَ خاطَبَ نَبيُّهُ وَ نَحنُ فَلَيسَ يَعلَمُهُ غَيرُنا. تفسیر قمی ۴۲۵/۲

شب، در اینجا دومی است (عمر بن الخطاب) که پردهء سیاهش را در دولتش که برایش فراهم آمد، بر امیرالمؤمنین قرار داد؛ امیرالمؤمنین (علیه السلام) در دولت آنها صبر می کند تا وقتیکه به پایان رسد، فرمود: “و سوگند به روز هنگامی که جهان را روشن سازد”؛ روز همان قائم (عجل الله فرجه) از ما اهل البیت است که هر گاه بپاخیزد دولت او بر دولت باطل غالب شود؛ و در قرآن مَثَل هایی برای مردم آورده شده و خداوند آن را به پیغمبرش و ما خطاب فرموده، که جز ما کسی آن را نمی داند.


سیمای امام زمان علیه السلام در قرآن شماره 27 – سوره قدر

سلامٌ هِيَ حَتّي مَطلَعِ الفَجرِ. سوره قدر آیه 5

سلام و رحمتی پیوسته تا هنگام طلوع فجر.

راوی از قول امام باقر العلوم علیه السلام نقل می کند که ایشان فرمودند: امیرالمؤمنین در حالیکه حسنین علیهما السلام نزد ایشان بودند سورهء قدر را خواندند …… آنگاه فرمودند: رسول خدا به من فرموده است:

……هذهِ السّورَةُ لكَ مِن بَعدي وَ لِوَلَدَيكَ مِن بَعدِكَ ، إنَّ جَبرئيلَ أخي مِنَ المَلائِكَةِ حَدَّثَ إلَيَّ أحداثَ اُمَّتي في سَنَتِها وَاللّهِ إنَّهُ لَيُحَدِّثُ ذلكَ إليكَ كإحداثِ النُّبُوَّةِ وَ لَها نورٌ ساطِعٌ في قَلبِكَ وَ قُلوبِ أوصيائِكَ إلي مَطلَعِ فَجرِ القائِمِ. تأویل الآیات الظاهرة ص٨٢٠

……این سوره برای توست پس از من، و برای دو فرزندت بعد از تو؛ همانا جبرییل برادرم از فرشتگان، حوادث و کارهای امتم در این سالشان را به اطلاع من رسانید، به خدا سوگند همانا این جریانِ اطلاع دادن از حوادث و کارها برای تو نیز خواهد بود همچون خبر گرفتن نبوت، و برای آن نور درخشانی است در دل تو و دلهای اوصیای تو تا طلوع فجر حضرت قائم (علیه السلام).


سیمای امام زمان علیه السلام در قرآن شماره 28 – سوره بینه

و ذلكَ دينُ القَيِّمَةِ. سوره بینه آیه 5 

و آن است دین استوار و آیین محکم و درست.

راوی می گوید: از امام جعفر صادق علیه السلام دربارهء این آیهء شریفه پرسیدم، فرمودند:

إنَّما هُوَ ذلكَ دينُ القائِمِ. تأويل الآيات الظاهرة ص٨٣١

همانا این دین حضرت قائم (عجل الله فرجه) است.


سیمای امام زمان علیه السلام در قرآن شماره 29 – سوره عنکبوت

و لَئِن جاءَ نَصرٌ مِن رَبِّكَ لَيَقولُنَّ إنّا كُنّا مَعَكُم. سوره عنکبوت آیه 10 

و چنانچه نصرت و پیروزی از سوی پروردگارت آید همانا خواهند گفت که ما هم با شما بودیم.

در تفسیر علی بن ابراهیم از قول امام صادق علیه السلام آمده است که فرمودند:

وَ لَئِن جاءَ نَصرٌ مِن رَبِّكَ” يَعني القائِمَ . تفسير قمی ۱۴۹/۲

چنانچه نصرت و پیروزی از سوی پروردگارت آید” یعنی حضرت قائم (عجل اللّه فرجه) .


سیمای امام زمان علیه السلام در قرآن شماره 30 – سوره لقمان

و أسبَغَ عَلَيكُم نِعَمَهُ ظاهِرَةً وَ باطِنَةً. سوره لقمان آیه 20 

و نعمت های ظاهری و باطنی خویش را بر شما تمام کرد.

راوی می گوید: امام کاظم علیه السلام فرمودند:

الظاهِرَةُ الإمامُ الظّاهِرُ وَ الباطِنَةُ الإمامُ الغائِبُ. مناقب آل ابیطالب ۱۸۰/۴

نعمت ظاهری ، امام ظاهر است و نعمت باطنی، امام غایب می باشد.


سیمای امام زمان علیه السلام در قرآن شماره 31 – سوره لقمان

و أسبَغَ عَلَيكُم نِعَمَهُ ظاهِرَةً وَ باطِنَةً. سوره لقمان آیه 20

و نعمت های ظاهری و باطنی خویش را بر شما تمام کرد.

راوی می گوید: از امام کاظم علیه السلام دربارهء این آیه پرسیدم، فرمودند:

النِعمَةُ الظاهِرَةُ الإمامُ الظّاهِرُ وَ الباطِنَةُ الإمامُ الغائِبُ. فقلتُ لَهُ : وَ يَكونُ في الأئِمَّةِ مَن يَغيبُ ؟ قالَ : نَعَم يَغيبُ عَن أبصارِ النّاسِ شَخصُهُ وَ لايَغيبُ عَن قُلوبِ المُؤمِنينَ ذِكرُهُ وَ هُوَ الثّاني عَشَرَ مِنّا ، يُسَهِّلُ اللّهُ لَهُ كُلَّ عَسيرٍ وَ يُذَلِّلُ لَهُ كُلَّ صَعبٍ وَ يُظهِرُ لَهُ كُنوزَ الأرضِ وَ يُقَرِّبُ لَهُ كُلَّ بَعيدٍ وَ يُبيرُ بِهِ كُلَّ جَبّارٍ عَنيدٍ وَ يُهلِكُ عَلي يَدِهِ كُلَّ شَيطانٍ مَريدٍ ، ذلكَ إبنُ سَيِّدَةِ الإماءِ الّذي تَخفي عَلَي النّاسِ وِلادَتُهُ وَ لايَحِلُّ لَهُم تَسمِيتُهُ حَتّي يُظهِرَهُ اللّهُ عزّوجلَّ فَيَملَأُ الأرضَ قِسطاً وَ عَدلاً كَما مُلِئت جَوراً وَ ظُلماً. کمال الدین و تمام النعمة ٣٦٨/٢
كفاية الأثر ص٣٢٣

نعمت ظاهر، امام ظاهر است و نعمت باطن، امام غایب می باشد؛ به آن جناب عرضه داشتم: آيا در امامان کسی هست که غایب شود؟  فرمود: آری، از دیدگان مردم شخص او غایب می شود، ولی از دلهای مؤمنین یاد او غایب نمی گردد و او دوازدهمین تَن از ماست؛

خداوند هر دشواری را برای او آسان می نماید و هر سختی را برایش رام میسازد و گنج های زمین را برایش آشکار می سازد و هر دوری را برای او نزدیک می نماید و هر سرکشِ ستیزه گر را به او نابود می کند و بر دست او هر شیطانِ طاغی را هلاک می سازد؛ او پسر بهترین کنیزان است، آنکه ولادتش بر مردم پوشیده می مانَد و نام بردنش برای آنها حلال نباشد تا اینکه خداوند او را آشکار سازد، پس زمین را پر از قسط و عدل نماید، همچنانکه از ستم و ظلم آکنده باشد.


سیمای امام زمان علیه السلام در قرآن شماره 32 – سوره صف

و اُخري تُحِبّونَها نَصرٌ مِنَ اللّهِ وَ فَتحٌ قَريبٌ… سوره صف آیه 13

و باز [تجارت] دیگری که آن را دوست دارید , نصرت و یاری از سوی خداوند و فتحی نزدیک است…

علی بن ابراهیم در تفسیر خود از قول امام صادق علیه السلام ذیل این آیهء شریفه میگوید:

يعني في الدُّنيا بِفَتحِ القائِمِ. تفسير قمی ۳۶۶/۲

یعنی در دنیا، با فتح و پیروزی حضرت قائم (عجل اللّه فرجه)


سیمای امام زمان علیه السلام در قرآن شماره 33 – سوره مطففین

إذا تُتلي عَليهِ آياتُنا قالَ أساطيرُ الأوَّلينَ. سوره مطففین آیه 13

هر گاه آیات ما بر او خوانده شود گوید: افسانه های پیشینیان است.

راوی می گوید: امام صادق علیه السلام ذیل این آیهء شریفه فرمودند:

يعني يُكَذِّبُ بِالقائِمِ إذ يَقولُ لَهُ : لَسنا نَعرِفُك وَ لَستَ مِن وُلدِ فاطِمةَ كَما قالَ المُشرِكونَ لِمُحَمَّدٍ.
تأویل الآیات الظاهرة ص٧٧٢

یعنی حضرت قائم (علیه السلام) را تکذیب می کنند که به آن حضرت می گویند: تو را نمی شناسیم و تو از فرزندان حضرت فاطمه (سلام الله علیها) نیستی، همانطور که مشرکین به حضرت محمد صلی الله علیه و آله، چنین گفتند.


سیمای امام زمان علیه السلام در قرآن شماره 34 – سوره لقمان

أَلَمْ تَرَوْا أَنَّ اللَّهَ سَخَّرَ لَكُمْ ما فِی السَّماواتِ وَ ما فِی الْأَرْضِ وَ أَسْبَغَ عَلَیكُمْ نِعَمَهُ ظاهِرَةً وَ باطِنَةً وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ یجادِلُ فِی اللَّهِ بِغَیرِ عِلْمٍ وَ لا هُدىً وَ لا كِتابٍ مُنیر.
سوره لقمان آیه 20

آیا نظر نكرده‏اید، كه خدا (منافع) آنچه را در آسمان‏ها و آنچه را در زمین است مسخّر شما ساخت، و نعمت‏هایش را آشكارا و پنهانى بر شما گسترده و تمام كرد؟! و [لى‏] از میان مردم كسى است كه بدون هیچ دانش و هیچ رهنمود و هیچ كتاب روشنى بخش، در باره خدا مجادله مى‏كند

عَنْ أَبِی أَحْمَدَ مُحَمَّدِ بْنِ زِیادٍ الْأَزْدِی قَالَ: سَأَلْتُ سَیدِی مُوسَى بْنَ جَعْفَرٍ علیهما السّلام عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَ‏ وَ أَسْبَغَ عَلَیكُمْ نِعَمَهُ ظاهِرَةً وَ باطِنَةً[1] فَقَالَ علیه السلام النِّعْمَةُ الظَّاهِرَةُ الْإِمَامُ الظَّاهِرُ وَ الْبَاطِنَةُ الْإِمَامُ الْغَائِبُ فَقُلْتُ لَهُ وَ یكُونُ فِی الْأَئِمَّةِ مَنْ یغِیبُ قَالَ نَعَمْ یغِیبُ عَنْ أَبْصَارِ النَّاسِ شَخْصُهُ وَ لَا یغِیبُ عَن‏قُلُوبِ الْمُؤْمِنِینَ ذِكْرُهُ

وَ هُوَ الثَّانِی عَشَرَ مِنَّا یسَهِّلُ اللَّهُ لَهُ كُلَّ عَسِیرٍ وَ یذَلِّلُ لَهُ كُلَّ صَعْبٍ وَ یظْهِرُ لَهُ كُنُوزَ الْأَرْضِ وَ یقَرِّبُ لَهُ كُلَّ بَعِیدٍ وَ یبِیرُ بِهِ كُلَّ جَبَّارٍ عَنِیدٍ وَ یهْلِكُ عَلَى یدِهِ كُلَّ شَیطَانٍ مَرِیدٍ ذَلِكَ ابْنُ سَیدَةِ الْإِمَاءِ الَّذِی تَخْفَى عَلَى النَّاسِ وِلَادَتُهُ وَ لَا یحِلُّ لَهُمْ تَسْمِیتُهُ حَتَّى یظْهِرَهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فَیمْلَأَ الْأَرْضَ قِسْطاً وَ عَدْلًا كَمَا مُلِئَتْ جَوْراً وَ ظُلْماً.
كمال الدین و تمام النعمة، ج‏2، ص: 368
[1] ( 3). لقمان: 20.

محمّد بن زیاد أزدىّ گوید: از سرور خود موسى بن جعفر علیهما السّلام از تفسیر این كلام الهى پرسیدم: وَ أَسْبَغَ عَلَیكُمْ نِعَمَهُ ظاهِرَةً وَ باطِنَةً فرمود نعمت ظاهره امام ظاهر است و نعمت باطنه امام غائب است، گفتم: آیا در میان ائمّه كسى هست كه غائب شود؟ فرمود: آرى شخص او از دیدگان مردم غایب مى‏ شود امّا یاد او از قلوب مؤمنین غایب نمى ‏شود و او دوازدهمین ما امامان است.

خداوند براى او هر امر سختى را آسان و هر امر دشوارى را هموار سازد و گنجهاى زمین را برایش آشكار كند و هر بعیدى را براى وى قریب سازد و به توسّط وى تمامى ‏جبّاران عنود را نابود كند و هر شیطان متمرّدى را به دست وى هلاك سازد، او فرزند سرور كنیزان است كسى كه ولادتش بر مردمان پوشیده و ذكر نامش بر آنها روا نیست تا آنگاه كه خداى تعالى او را ظاهر ساخته و زمین را پر از عدل و داد نماید همان گونه كه پر از ظلم و جور شده باشد.


سیمای امام زمان علیه السلام در قرآن شماره 35 – سوره بینه

وَ ما أُمِرُوا إِلاَّ لِیعْبُدُوا اللَّهَ مُخْلِصینَ لَهُ الدِّینَ حُنَفاءَ وَ یقیمُوا الصَّلاةَ وَ یؤْتُوا الزَّكاةَ وَ ذلِكَ دینُ الْقَیمَة

سوره بینه آیه 5

در حالى كه فرمان نیافته بودند جز آنكه خدا را بپرستند، و ایمان و عبادت را براى او از هرگونه شركى خالص كنند، و حق‏گرا باشند، و نماز را برپا دارند، و زكات بپردازند؛ و این است آیین استوار و ثابت‏

عَنْ أَبِی بَصِیرٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام ‏ فِی قَوْلِهِ عَزَّ وَ جَلَ‏ وَ ذلِكَ دِینُ الْقَیمَةِ قَالَ إِنَّمَا هُوَ وَ ذَلِكَ‏[1] دِینُ‏ الْقَائِمِ‏ علیه السلام.

تأویل الآیات ص801
[1] ( 1) كذا، بزيادة الواو.

ابوبصیر از امام صادق (علیه السلام) درمورد این آیه وَذَلِکَ دِینُ الْقَیِّمَةِ نقل می کند که حضرت فرمودند: آن همان دین حضرت قائم (عجل الله تعالی فرجه الشریف) است.


سیمای امام زمان علیه السلام در قرآن شماره 36 – سوره قصص

وَ نُریدُ أَنْ نَمُنَّ عَلَى الَّذینَ اسْتُضْعِفُوا فِی الْأَرْضِ وَ نَجْعَلَهُمْ أَئِمَّةً وَ نَجْعَلَهُمُ الْوارِثین‏
سوره قصص آیه 5

ما اراده کرده‌ایم تا بر مستضعفان زمین نعمت بخشیم و آنان را پیشوایان و وارثان روی زمین قرار دهیم.

عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَینِ‏ عَنْ أَبِیهِ عَنْ جَدِّهِ عَنْ عَلِی علیه السلام‏ فِی قَوْلِهِ تَعَالَى‏ وَ نُرِیدُ أَنْ نَمُنَّ عَلَى الَّذِینَ اسْتُضْعِفُوا فِی الْأَرْضِ وَ نَجْعَلَهُمْ أَئِمَّةً وَ نَجْعَلَهُمُ الْوارِثِینَ‏[1] قَالَ هُمْ آلُ مُحَمَّدٍ یبْعَثُ اللَّهُ مَهْدِیهُمْ بَعْدَ جَهْدِهِمْ فَیعِزُّهُمْ وَ یذِلُّ عَدُوَّهُمْ‏.  الغیبۀ (طوسی) ص184
[1] ( 2) القصص: 5.

امیرالمومنین در مورد این آیه وَ نُرِیدُ أَنْ نَمُنَّ عَلَی الَّذِینَ اسْتُضْعِفُوا فِی الْأَرْضِ وَ نَجْعَلَهُمْ أَئِمَّةً وَ نَجْعَلَهُمُ الْوارِثِینَ فرمودند : آنان که در زمین ضعیف گشته‌اند آل پیغمبر (صلی الله علیه و آله) هستند که خداوند پس از تلاش همه‌ی ائمّه (علیهم السلام)، مهدیِ آن‌ها را بر می‌ انگیزد تا آنان را عزیز و دشمنانشان را ذلیل گرداند.


سیمای امام زمان علیه السلام در قرآن شماره 37 – سوره هود

بَقِیتُ اللَّهِ خَیرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنینَ وَ ما أَنَا عَلَیكُمْ بِحَفیظ.
سوره هود آیه 86

ذخیره الهى براى شما بهتر است؛ اگر مؤمن باشید. و من بر شما نگهبان نیستم.

حَدَّثَنِی جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْفَزَارِی مُعَنْعَناً عَنْ عُمَرَ بْنِ زَاهِرٍ قَالَ: قَالَ رَجُلٌ لِجَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ علیه السلام نُسَلِّمُ عَلَى الْقَائِمِ بِإِمْرَةِ الْمُؤْمِنِینَ قَالَ لَا ذَلِكَ اسْمٌ سَمَّى اللَّهُ بِهِ أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ [علیه السلام ‏] لَا یسَمَّى بِهِ أَحَدٌ قَبْلَهُ وَ لَا بَعْدَهُ إِلَّا كَافِرٌ قَالَ فَكَیفَ نُسَلِّمُ عَلَیهِ قَالَ تَقُولُ السَّلَامُ عَلَیكَ یا بَقِیةَ اللَّهِ قَالَ ثُمَّ قَرَأَ جَعْفَرٌ بَقِیتُ اللَّهِ خَیرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِینَ‏.
تفسیر فرات کوفی ص193

عمر بن‌ زاهر گوید: مردی از امام صادق (علیه السلام) پرسید: «[آیا] به امام قائم (عجل الله تعالی فرجه الشریف) با عنوان امیرمؤمنان سلام می‌ کنند»؟ فرمود: «نه! خداوند آن نام را مخصوص امیرالمؤمنین (علی‌ّ بن‌ ابی‌ طالب (علیه السلام)) نهاده است، پیش از او کسی به این نام، نامیده نشده و بعد از او هم جز کافر آن نام را برخود نبندد».

عرض کردم: «قربانت شوم! پس چگونه بر او سلام کنند»؟ فرمود: می‌گویند: «السَّلَامُ عَلَیْکَ یَا بَقِیَّةَ الله»! سپس این آیه را قرائت فرمود: بَقِیَّةُ الله خَیْرٌ لَکُمْ إِنْ کُنْتُمْ مُؤْمِنِین.


سیمای امام زمان علیه السلام در قرآن شماره 38 – سوره فصلت

سَنُریهِمْ آیاتِنا فِی الْآفاقِ وَ فی‏ أَنْفُسِهِمْ حَتَّى یتَبَینَ لَهُمْ أَنَّهُ الْحَقُّ أَ وَ لَمْ یكْفِ بِرَبِّكَ أَنَّهُ عَلى‏ كُلِّ شَی‏ءٍ شَهید.
سوره فصلت آیه 53

بزودى نشانه‏ هاى خود را در اطراف (جهان) و در خودشان به آنان مى‏ نمایانیم، تا اینكه براى آنان آشكار شود كه او حق است؛ و آیا كافى نیست كه پروردگارت بر هر چیز گواه است؟! (53)

عَنْ أَبِی بَصِیر عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَ‏ سَنُرِیهِمْ آیاتِنا فِی الْآفاقِ وَ فِی أَنْفُسِهِمْ حَتَّى یتَبَینَ لَهُمْ أَنَّهُ الْحَقُ‏[1] قَالَ یرِیهِمْ فِی أَنْفُسِهِمُ الْمَسْخَ وَ یرِیهِمْ فِی‏ الْآفَاقِ‏ انْتِقَاضَ‏ الْآفَاقِ‏ عَلَیهِمْ‏ فَیرَوْنَ قُدْرَةَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فِی أَنْفُسِهِمْ وَ فِی الْآفَاقِ قُلْتُ لَهُ‏ حَتَّى یتَبَینَ لَهُمْ أَنَّهُ الْحَقُ‏ قَالَ خُرُوجُ الْقَائِمِ هُوَ الْحَقُّ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ یرَاهُ الْخَلْقُ لَا بُدَّ مِنْهُ.
الکافی ج8ص381
[1] ( 4) فصّلت: 53.

ابوبصیر گوید: درباره‌ی تفسیر آیه: سَنُرِیهِمْ آیاتِنَا فِی الآفَاقِ و فِی أَنفُسِهِمْ حَتَّی یتَبَینَ لهُمْ أَنَّهُ الحَقُّ از امام صادق علیه السلام سؤال کردم. آن حضرت فرمود: «خداوند در وجودشان مسخ‌شدن و در جهان، تنگ‌ شدن عرصه‌ ی هستی بر آنان را به ایشان نشان می‌ دهد. در نتیجه آنان به قدرت خداوند در وجودشان و جهان هستی پی می‌برند. همچنین حَتَّی یتَبَینَ لهُمْ أَنَّهُ الحَقُّ به معنای خروج قائم (عجل الله تعالی فرجه الشریف) است که حقیقتی از سوی پروردگار است که بی‌تردید مردم او را خواهند دید.


سیمای امام زمان علیه السلام در قرآن شماره 39 – سوره آل عمران

أَ فَغَیرَ دینِ اللَّهِ یبْغُونَ وَ لَهُ أَسْلَمَ مَنْ فِی السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ طَوْعاً وَ كَرْهاً وَ إِلَیهِ یرْجَعُون‏.
سوره آل عمران ایه 83

آیا آن‌ها [آیینى] غیر از آیین خدا مى‌طلبند؟! [آیین او همین اسلام است]؛ و تمام كسانى‌كه در آسمان‌ها و زمین هستند، از روى اختیار یا از روى اجبار، در برابر [فرمانِ] او تسلیمند‌؛ و به‌ سوى او بازگردانده‌ مى‌شوند.

رَوَى عَلِی بْنُ عُقْبَةَ عَنْ أَبِیهِ قَالَ: إِذَا قَامَ الْقَائِمُ حَكَمَ بِالْعَدْلِ وَ ارْتَفَعَ فِی أَیامِهِ الْجَوْرُ وَ أَمِنَتْ بِهِ السُّبُلُ وَ أَخْرَجَتِ الْأَرْضُ بَرَكَاتِهَا وَ رَدَّ كُلَّ حَقٍّ إِلَى أَهْلِهِ وَ لَمْ یبْقَ أَهْلُ دِینٍ حَتَّى یظْهِرُوا الْإِسْلَامَ وَ یعْتَرِفُوا بِالْإِیمَانِ أَ مَا سَمِعْتَ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ یقُولُ‏ وَ لَهُ أَسْلَمَ مَنْ فِی السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ طَوْعاً وَ كَرْهاً وَ إِلَیهِ یرْجَعُون‏ …
اعلام الوری ، ص462

علیّ‌ بن‌ عقبه گوید: هرگاه قائم (عجل الله تعالی فرجه الشریف) ظهور کند عدل را در میان مردم برقرار می‌سازد و جور و ستم در زمان او برطرف می‌ شود و راه‌ها امن می‌گردد در زمان او زمین برکات خود را بیرون می‌کند و قائم (عجل الله تعالی فرجه الشریف) هر حقی را به صاحبش بر می‌گرداند در ظهور او تمام مردم روی زمین دین اسلام را خواهند پذیرفت و به ایمان آوردن اعتراف میک نند، ایا این آیه‌ی شریفه را نشنیده ای : وَ لَهُ أَسْلَمَ مَنْ فِی السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ طَوْعاً وَ کَرْهاً وَ إِلَیْهِ یُرْجَعُونَ.


سیمای امام زمان علیه السلام در قرآن شماره 40 – سوره انعام

أُولئِكَ الَّذینَ آتَیناهُمُ الْكِتابَ وَ الْحُكْمَ وَ النُّبُوَّةَ فَإِنْ یكْفُرْ بِها هؤُلاءِ فَقَدْ وَكَّلْنا بِها قَوْماً لَیسُوا بِها بِكافِرین‏.  سوره انعام / 89

آن (پیامبر) ان كسانى هستند كه كتاب [الهى‏] و حكم و نَبوّت به آنان دادیم؛ و اگر آن (كافر) ان بدان كفر ورزند، پس حتماً گروه (دیگر) ى را حمایتگر (و نگهبان) آن مى‏ سازیم كه بدان كافر نیستند.

عَنْ سُلَیمَانَ بْنِ هَارُونَ الْعِجْلِی قَالَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام یقُولُ‏[1] إِنَّ صَاحِبَ هَذَا الْأَمْرِ مَحْفُوظَةٌ لَهُ أَصْحَابُهُ لَوْ ذَهَبَ‏ النَّاسُ‏ جَمِیعاً أَتَى اللَّهُ لَهُ بِأَصْحَابِهِ وَ هُمُ الَّذِینَ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ- فَإِنْ یكْفُرْ بِها هؤُلاءِ فَقَدْ وَكَّلْنا بِها قَوْماً لَیسُوا بِها بِكافِرِینَ‏[2] وَ هُمُ الَّذِینَ قَالَ اللَّهُ فِیهِمْ- فَسَوْفَ یأْتِی اللَّهُ بِقَوْمٍ یحِبُّهُمْ وَ یحِبُّونَهُ أَذِلَّةٍ عَلَى الْمُؤْمِنِینَ أَعِزَّةٍ عَلَى الْكافِرِین‏.
غیبت نعمانی ص316
[1] ( 1). في بعض النسخ« قال: قال أبو عبد اللّه( ع):« ان صاحب- الخ».[2] ( 2). الأنعام: 89.

سلیمان بن هارون می گوید از امام صادق علیه السلام شنیدم که فرمود : یاران صاحب این امر برای وی محفوظند و اگر همه‌ی مردم از بین بروند، خدا یارانش را برای او می‌آورد و آنان همان کسانی‌اند که خدای عزّوجلّ در مورد آنان می­فرماید: فَإِن یَکْفُرْ بِهَا هَؤُلاء فَقَدْ وَکَّلْنَا بِهَا قَوْمًا لَّیْسُواْ بِهَا بِکَافِرِینَ.


سیمای امام زمان علیه السلام در قرآن شماره 41 – سوره نحل

أَتى‏ أَمْرُ اللَّهِ فَلا تَسْتَعْجِلُوهُ سُبْحانَهُ وَ تَعالى‏ عَمَّا یشْرِكُون‏.
سوره نحل /1

فرمان خدا (براى مجازات مشركان) فرا رسید، پس بدان شتاب مورزید؛ او منزّه و برتر است از آنچه شریك (او) قرار مى‏ دهند.

عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ كَثِیرٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام‏ فِی قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَ‏ أَتى‏ أَمْرُ اللَّهِ فَلا تَسْتَعْجِلُوهُ  فَقَالَ هُوَ أَمْرُنَا أَمْرُ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ أَلَّا تَسْتَعْجِلَ بِهِ حَتَّى یؤَیدَهُ اللَّهُ بِثَلَاثَةِ أَجْنَادٍ الْمَلَائِكَةِ وَ الْمُؤْمِنِینَ وَ الرُّعْبِ وَ خُرُوجُهُ‏ كَخُرُوجِ‏ رَسُولِ‏ اللَّهِ‏ ص وَ ذَلِكَ قَوْلُهُ عَزَّ وَ جَلَّ- كَما أَخْرَجَكَ رَبُّكَ مِنْ بَیتِكَ بِالْحَقِّ وَ إِنَّ فَرِیقاً مِنَ الْمُؤْمِنِینَ لَكارِهُون‏.  غیبت نعمانی، ص243

عبدالرّحمن‌ بن‌ کثیر گوید: امام صادق (علیه السلام) درباره‌ی آیه: أَتَی أَمْرُ اللهِ فَلاَ تَسْتَعْجِلُوهُ فرمود: «منظور، امر (امام زمان علیه السلام) ماست؛ خداوند حکم کرده است که درباره‌ ی آن عجله نکنیم تا او را با سه لشکر یاری رساند: با ملائکه، مؤمنان و ترس [در دل دشمنان]. خروج قائم (عجل الله تعالی فرجه الشریف) همانند ظهور پیامبر خدا (صلی الله علیه و آله) است. همان‌گونه که خداوند فرموده است: آن‌چنان بود که پروردگارت تو را از خانه ات به حق بیرون آورد، حال آنکه گروهی از مؤمنان ناخشنود بودند.


سیمای امام زمان علیه السلام در قرآن شماره 42 – سوره حج

 أُذِنَ لِلَّذینَ یقاتَلُونَ بِأَنَّهُمْ ظُلِمُوا وَ إِنَّ اللَّهَ عَلى‏ نَصْرِهِمْ لَقَدیر.
سوره حج/39

به كسانى كه جنگ بر آنان تحمیل شده، رخصت (جهاد) داده شد، بخاطر اینكه آنان مورد ستم واقع شده‏ اند؛ و قطعاً خدا بر یارى آنان تواناست‏.

عَنِ ابْنِ مُسْكَانَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع‏ فِی قَوْلِهِ «أُذِنَ لِلَّذِینَ یقاتَلُونَ بِأَنَّهُمْ ظُلِمُوا … إلخ» قَالَ: إِنَّ الْعَامَّةَ یقُولُونَ نَزَلَتْ فِی‏ رَسُولِ اللَّهِ صلی الله علیه و آله لَمَّا أَخْرَجَتْهُ قُرَیشٌ مِنْ مَكَّةَ وَ إِنَّمَا هِی لِلْقَائِمِ علیه السلام إِذَا خَرَجَ‏ یطْلُبُ‏ بِدَمِ‏ الْحُسَینِ‏ علیه السلام وَ هُوَ قَوْلُهُ: نَحْنُ أَوْلِیاءُ الدَّمِ وَ طُلَّابُ الدِّیة.
تفسیر القمی، ج‏2، ص: 84

ابن مسکان از امام­صادق نقل‌ می کند که در مورد این سخن خداوند عزّوجلّ [که فرموده:] أُذِنَ لِلَّذینَ یُقاتَلُونَ بِأَنَّهُمْ ظُلِمُوا وَ إِنَّ اللهَ عَلی نَصْرِهِمْ لَقَدیرٌ؛ فرمود: «اهل سنّت معتقدند که این آیه در مورد رسول خدا در آن هنگام که قریش ایشان را از مکّه بیرون راندند، نازل شده است؛ در حالی‌که منظور آیه، حضرت قائم است؛ در آن‌ هنگام‌ که ظهور کرده و خون خواهی حسین نماید، گوید: ما اولیای دم و خواهان دیه ی امام‌ حسین (عليه السلام) هستیم.


سیمای امام زمان علیه السلام در قرآن شماره 43 – سوره حج

الَّذینَ إِنْ مَكَّنَّاهُمْ فِی الْأَرْضِ أَقامُوا الصَّلاةَ وَ آتَوُا الزَّكاةَ وَ أَمَرُوا بِالْمَعْرُوفِ وَ نَهَوْا عَنِ الْمُنْكَرِ وَ لِلَّهِ عاقِبَةُ الْأُمُور. حج/41

(همان) كسانى كه اگر در زمین به آنان امكانات دهیم، نماز را برپا مى ‏دارند، و زكات را مى‏ پردازند، و به [كار] پسندیده فرمان مى ‏دهند، و از [كار] ناپسند منع مى‏ كنند، و فرجام همه كارها تنها براى خداست‏

عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ عليه السلام‏ فِی قَوْلِهِ عَزَّ وَ جَلَ‏ الَّذِینَ إِنْ مَكَّنَّاهُمْ فِی الْأَرْضِ أَقامُوا الصَّلاةَ وَ آتَوُا الزَّكاةَ وَ أَمَرُوا بِالْمَعْرُوفِ وَ نَهَوْا عَنِ الْمُنْكَرِ وَ لِلَّهِ عاقِبَةُ الْأُمُورِ قَالَ هَذِهِ لِآلِ مُحَمَّدٍ وَ[1] الْمَهْدِی وَ أَصْحَابِهِ یمْلِكُهُمُ اللَّهُ تَعَالَى مَشَارِقَ الْأَرْضِ وَ مَغَارِبَهَا وَ یظْهِرُ الدِّینَ وَ یمِیتُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بِهِ وَ بِأَصْحَابِهِ الْبِدَعَ وَ الْبَاطِلَ كَمَا أَمَاتَ السَّفَهَةُ الْحَقَّ حَتَّى لَا یرَى أَثَرٌ مِنَ الظُّلْمِ وَ یأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ ینْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ.
البرهان ج3ص893
[1] ( 1) الزيادة من تفسير القمّيّ.

از امام­ باقر نقل‌ شده که در مورد آیه‌ ی: الَّذینَ إِنْ مَکَّنَّاهُمْ فِی الْأَرْضِ أَقامُوا الصَّلاةَ وَ آتَوُا الزَّکاةَ؛ فرمود: «این آیه اختصاص به آل‌ محمّد تا آخرین امام حضرت‌ مهدی و یارانش دارد، همان کسانی‌ که خداوند آن‌ها را مالک شرق و غرب زمین خواهد نمود و دین را به‌ وسیله‌ی او آشکار کند و بدعت‌ها و ناحقّ را به‌ وسیله‌ی او و یارانش از میان بردارد؛ آن چنان‌که بی‌خِردان، حقّ را نابود کرده‌اند؛ و [عدالت آنگونه گسترش یابد که] اثری از ظلم باقی­ نمی‌ماند؛ و آن‌ها امر به ­معروف و نهی ­از منکر می­ کنند.


سیمای امام زمان علیه السلام در قرآن شماره 44 – سوره طه

قُلْ كُلٌّ مُتَرَبِّصٌ فَتَرَبَّصُوا فَسَتَعْلَمُونَ مَنْ أَصْحابُ الصِّراطِ السَّوِی وَ مَنِ اهْتَدى‏.
سوره طه / 135

بگو:» همه منتظریم، پس انتظار بكشید كه بزودى خواهید دانست چه كسى اهل راه درست است، و چه كسى راهنمایى شده است!

عَنْ عِیسَى بْنِ دَاوُدَ النَّجَّارِ عَنْ أَبِی الْحَسَنِ مُوسَى بْنِ جَعْفَرٍ علیه السلام قَالَ: سَأَلْتُ أَبِی عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَ‏ فَسَتَعْلَمُونَ‏ مَنْ‏ أَصْحابُ‏ الصِّراطِ السَّوِی‏ وَ مَنِ‏ اهْتَدى‏ قَالَ الصِّرَاطُ السَّوِی هُوَ الْقَائِمُ وَ الْمَهْدِی مَنِ اهْتَدَى إِلَى طَاعَتِهِ وَ مِثْلُهَا فِی كِتَابِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَ‏ وَ إِنِّی لَغَفَّارٌ لِمَنْ تابَ وَ آمَنَ وَ عَمِلَ صالِحاً ثُمَّ اهْتَدى‏ قَالَ إِلَى وَلَایتِنَا.
تأویل الآیات ص317

موسی بن جعفر علیه السلام می فرماید که از پدرم در مورد این آیه پرسیدم ، فرمودند : منظور از الصِّرَاطِ السَّوِیِّ؛ حضرت قائم است و هرکس که به فرمانبرداری از او راه یابد، هدایت‌ شده است. نظیر این آیه، آیه‌ ی دیگری است که خداوند در آن می‌فرماید: وَ إِنِّی لَغَفَّارٌ لِّمَن تَابَ و َآمَنَ وَ عَمِلَ صَالِحًا ثُمَّ اهْتَدَی؛ که منظور از راه یافتن در اینجا، راه یافتن به ولایت ما می‌باشد.


سیمای امام زمان علیه السلام در قرآن شماره 45 – سوره انفال

لِیحِقَّ الْحَقَّ وَ یبْطِلَ الْباطِلَ وَ لَوْ كَرِهَ الْمُجْرِمُون‏.
سوره انفال / 8

تا حق را تثبیت كند، و باطل را نابود گرداند، و گر چه خلافكاران ناخشنود باشند.

قال أبو جعفر علیه السلام:… و أما قوله: «لِیحِقَّ الْحَقَ‏» فإنه یعنی لیحق حق آل محمد حین یقوم القائم علیه السلام، و أما قوله: «وَ یبْطِلَ‏ الْباطِلَ‏» یعنی‏ القائم‏ فإذا قام یبطل باطل بنی أمیة، و ذلك قوله: «لِیحِقَّ الْحَقَّ وَ یبْطِلَ الْباطِلَ- وَ لَوْ كَرِهَ الْمُجْرِمُونَ‏».
تفسیر عیاشی ج2 ص50

امام باقر علیه السلام فرمودند : این کلام خدای عزّوجلّ: لِیُحِقَّ الحَقَّ یعنی حقّ آل محمّد را در هنگام قیام قائم احقاق می‌کند و این سخن خدای تبارک ‌و تعالی: وَ یُبْطِلَ الْبَاطِلَ؛ یعنی حضرت قائم هنگامی‌ که قیام می‌ کند، باطل بنی‌ امیّه را ابطال خواهد کرد و این همان سخن اوست که فرمود: لِیُحِقَّ الحَقَّ وَ یُبْطِلَ الْبَاطِلَ وَ لَوْ کَرِهَ المُجْرِمُونَ.


سیمای امام زمان علیه السلام در قرآن شماره 46 – سوره جن

حَتَّى إِذا رَأَوْا ما یوعَدُونَ فَسَیعْلَمُونَ مَنْ أَضْعَفُ ناصِراً وَ أَقَلُّ عَدَدا.
سوره جن/24

تا هنگامى كه آنچه را وعده داده شده ‏اند ببینند، پس بزودى خواهند دانست كه چه كسى از نظر یاور ناتوان‏تر و از نظر تعداد كمتر است!

عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْفُضَیلِ عَنْ أَبِی الْحَسَنِ الْمَاضِی علیه السلام قَالَ: … قُلْتُ‏ حَتَّى إِذا رَأَوْا ما یوعَدُونَ‏ فَسَیعْلَمُونَ مَنْ أَضْعَفُ ناصِراً وَ أَقَلُّ عَدَداً[1] یعْنِی بِذَلِكَ الْقَائِمَ وَ أَنْصَارَه‏…
الکافی، ج1،ص432
[1] ( 2) الجن: 24.

 محمّد بن ‌فضیل گوید: از امام کاظم (علیه السلام) درباره‌ی این آیه: حَتَّی إِذا رَأَوْا ما یُوعَدُونَ فَسَیَعْلَمُونَ مَنْ أَضْعَفُ ناصِراً وَ أَقَلُّ عَدَداً پرسیدم. فرمود: «مقصود از این آیه قائم (عجل الله تعالی فرجه الشریف) و یاران اوست.


دسترسی سریع و آسان به راهکار و محتوا برای مناسبت‌های نیمه شعبان، غدیر، محرم و فاطمیه
برای مطالعه و مشاهده مطالب خدمتگزاران میتوانید به فهرست مطالب در زیر مراجعه نمایید.

فهرست مطالب محرم فهرست مطالب فاطمیه فهرست مطالب نیمه‌شعبان فهرست مطالب غدیر کتابخانه خدمتگزاران

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

همچنین ببینید
بستن
دکمه بازگشت به بالا